Sanctissimi corporis et sanguinis Christi solemnitas / Hoogfeest van het heilig lichaam en bloed van Christus, ook wel het Hoogfeest van het Allerheiligst Sacrament genoemd.

Zo is het allerheiligste Sakrament bij ons in eer, dat wij ons moeilijk rekenschap geven van de onverschilligheid waarmee de voorstellen werden onthaald om dit feest te vieren. Sinte Juliana van Korneliënberg-bij-Luik, heeft geleden voor de taak, die haar was opgelegd van Godswege. Maar sindsdien heeft dit teken van de tegenwoordigheid van Jezus zijn martelaars en zijn belijders en zijn toegewijd volk. Sint Tomas van Aquino is er in geslaagd, toen hij de teksten samenvoegde voor de Mis en de getijden, vrome en diepe wetenschap, en vooral het echte verlangen om God te zien uit te drukken. Trouwens, uit het verlangen om de gedaanten te zien, ontstond processie en uitstelling van het H. Sakrament.

Aanleiding voor de instelling van Sacramentsdag waren de visioenen van de heilige Juliana van Luik, non in het augustinessen klooster Mont Cornillon in Luik. Zij beweerde dat Christus aan haar verschenen was en haar had opgedragen zich in te spannen voor de instelling van Sacramentsdag. Haar eerste visioen had zij al in 1208, maar pas als priorin van het klooster vormde zij met twee andere vurige aanbidsters van de Eucharistie, een ‘geestelijke alliantie’ voor de verering van het allerheiligste Sacrament. De bisschop van Luik accepteerde na aanvankelijke aarzeling het voorstel van Juliana, en stelde in 1248 het hoogfeest van Sacramentsdag voor zijn diocees in. (Meer over de zalige Juliana in de blog van 5 april.)

Paus Urbanus IV heeft in 1264 Sacramentsdag (ook bekend als Corpus Christi) voor de gehele Romeinse Kerk ingesteld. Dit feest had hij eerder leren kennen tijdens zijn verblijf in Luik. Hij beval via de pauselijke bul Transiturus de hoc mundo dat Corpus Christi in de gehele Kerk gevierd moest worden op de tweede donderdag na Pinksteren.

Maarten Luther noemde Sacramentsdag de meest afkeurenswaardige feestdag van de katholieke kerk.

Deze miniatuur met de Eucharistie hoort in het Getijdenboek bij het feest van Sacramentsdag.

Jean Colombe heeft de miniatuur in twee boven elkaar liggende niveaus verdeeld. Op het bovenste deel zien we een gotische kerk met rijk bewerkte pilaren en galerijen waarin twee groepen personen het Heilig Sacrament komen aanbidden en vereren. Rechts drie figuren in oosterse kledij die het Oude Testament symboliseren: het zijn vermoedelijk Melchisedek die Abraham brood en wijn aanbood (Gen. 14,18), Mozes op wiens gebed Jahweh het manna zond (Ex. 16,15) en Elia aan wie een engel voedsel bracht (1 Kon. 19,6). De figuren links zijn de vier evangelisten die het Nieuwe Testament vertegenwoordigen. Achter het oksaal in het koor van de kerk toont een priester met koorkap de monstrans met de hostie aan de gelovigen.

Onderaan zien we De geschiedenis van de muilezel van Antonius van Padua, een van de talrijke middeleeuwse legenden waarmee de aanwezigheid van Christus in de Eucharistie wordt aangetoond.

Een ongelovige debatteerde met de heilige Antonius over het thema van de transsubstantiatie en beweerde erin te zullen geloven als een (domme) muilezel voor de geconsacreerde hostie zou neerknielen. Een ezel die voor de gelegenheid een hele week geen eten had gekregen weigerde de haverkorrels die hem werden voorgehouden en knielde tot ieders verbazing voor de hostie neer.

Deze miniatuur met de Consecratie van de hand van Gerard Horenbout, hoort bij het feest van het Allerheiligste Sacrament, Sacramentsdag.

De priester staat voor het altaar, met de rug naar de gelovigen, en houdt de hostie omhoog, de zogenaamde elevatio. Op het altaar staat de nog toegedekte kelk. De beide concelebranten knielen en tillen de kazuifel van de celebrant op. De diaken rechts zwaait met het wierookvat. Daarachter knielen twee acolieten met grote brandende waskaarsen. Terzijde knielen de gelovigen waaronder enkele nonnen.

De tekst op de omlijsting luidt: CARO MEA VERE EST CIBUS ET SANG… Hier ontbreekt nog: …uis meus vere est potus, dit wil zeggen mijn vlees is waarlijk spijs en mijn bloed waarlijk drank, een citaat uit het evangelie van Johannes 6:56 dat in de liturgie van Sacramentsdag gelezen wordt.

Op deze miniatuur is veel plaats ingeruimd voor het sacramentshuisje. De kaarsen bovenop het huisje branden ten teken dat er gewijde hosties in aanwezig zijn.

Na de instelling van Sacramentsdag werden in veel kerken zogenaamde sacramentshuisjes of sacramentstorens geplaatst, vaak prachtig versierde marmeren pronkstukken met in het midden achter het traliewerk de ruimte voor het bewaren van de geconsacreerde hosties. Na de Beeldenstorm werden vele torens verwoest, waardoor ze zeer zeldzaam zijn. De meeste torens bevinden zich in Vlaanderen, en zijn nog steeds in gebruik.