Jacobus de Meerdere
25 juli

Jakobus, broeder van Joannes, is met Petrus één van de eersten die Jezus bij zich riep. Eeuwenlang is men ter bedevaart gegaan naar zijn relikwieën te Compostella, in Spanje.

Deze apostel Jacobus wordt Jacobus van Zebedeüs, Jacobus de broer van Johannes [Mt 4,21], Boanerges, dat is zoon van de donder [Mc 3,17], en Jacobus de Meerdere genoemd.

25 Juli De Apostel Jacobus, die een broeder was van de Evangelist Joánnes. Kort voor het Paasfeest, op bevel van Heródes Agrippa, onthoofd, was hij de eerste Apostel, die de martelaarskroon verwierf. Zijn heilig gebeente werd op deze dag (25 juli) van Jeruzalem naar Spanje vervoerd en in deszelfs grensgebied in Galicië bijgezet. Daar wordt het godvruchtig vereerd door de alom bekende godsvrucht van de bevolking en door de drukke toeloop van Christenen, die uit godsvrucht of krachtens een gelofte daarheen gaan.

De houtsnede illustreert de volgende passage: […] Abjathar, die dat jaar hogepriester was, lokte een opstand uit onder het volk. Hij liet de apostel aan een touw om zijn hals voorleiden aan Herodes Agrippa [Hand 12, 1-2].

De Codex Calixtinus in het archief van de kathedraal van Santiago de Compostela, is het volledigste exemplaar van Liber Sancti Jacobi ontstaan in verschillende fasen in de eerste helft van de twaalfde eeuw. Het bestaat uit vijf boeken waarvan het eerste, dat vrijwel de helft van de Codex beslaat, Missen, Officies en Preken bevat voor de verschillende feesten van Sint-Jacob. Boek II is het mirakelboek van Jacobus. Het bevat de verhalen van de drieëntwintig door de apostel verrichte mirakels. Jacobus de Voragine heeft er twaalf opgenomen in de Legenda aurea. Het zeer korte Boek III bevat teksten in verband met het ontdekken en overbrengen van het graf. Boek IV is historisch en bevat de Kroniek van de Pseudo-Turpinus (bisschop Turpinus van Reims). Boek V – tegenwoordig het meest bekende – is een pelgrimsgids met een beschrijving van de routes, van de onderweg te bezoeken heiligdommen en van de stad en kathedraal van Santiago.

Jacobus wordt soms voorgesteld als apostel, op blote voeten, met een schriftrol, een zwaard waarmee hij werd onthoofd of een winkelhaak. De meest voorkomende afbeelding is die van Jacobus als bedevaartganger met schelp, pelgrimsstaf, kalebas, hoed, schoudermanteltje en reistas. De staf is meestal van een metalen punt voorzien en eindigt bovenaan in een ronde top. Deze pelgrimsstaf zou hij van Christus gekregen hebben.

Naast staf en tas, die in feite behoren tot de emblematiek van iedere bedevaart, hebben de pelgrims naar Compostela een platte, waaiervormige schelp (Concha de Vierira; Grote mantel; Pecten maximus) als herkenningsteken. (De fijnproevers onder ons kennen die als de Coquille Saint Jacques, maar dat terzijde.) De schelp is aan zijn staf vastgebonden of bevindt zich op zijn hoed of op een ander kledingstuk.

Er doen vele verhalen de ronde over de oorsprong van dit symbool. Het meest verhaalde is gerelateerd aan de dood van Sint Jacob in 44 AD. Het verhaal vertelt hoe zijn onthoofde lichaam verloren ging in de oceaan tijdens een hevige storm tijdens het transport van zijn overblijfselen van Jeruzalem naar Spanje door zijn discipelen. Toen het aanspoelde aan de kust van Galicië, was zijn lichaam bedekt met deze schelpen.

Patroonheilige van pelgrims, ridders, drogisten, molenaars, hoedenmakers, schippers, weeskinderen en bejaardenhuizen. Zijn bijstand werd afgesmeekt tegen reuma en voor mooi weer of een goede oogst.

Met de Heilige Maagschap worden de bloedverwanten van Anna, de moeder van Maria en dus de grootmoeder van Jezus bedoeld. 'Maag' betekent bloedverwant. Op de Heilige Maagschap, of zoals de Duitsers zeggen: die heilige Sippe, zien we grootmoeder Anna temidden van haar dochters en schoonzoons, kleinkinderen en andere familieleden.

Maria-Salomas / Salome, de moeder van Jacobus, was de halfzuster van Maria, de moeder van Jezus. Maria Salome wordt door de evangelisten Matteüs en Marcus 'de moeder van de zonen van Zebedeüs', genoemd. Jacobus de Meerdere / Jacob[u]s [m]a[i]r. en Johannes de Evangelist / johans evangelie.gta staan bij hun moeder. Beiden zijn herkenbaar aan hun attribuut. Johannes heeft in zijn hand een kelkje met vergif dat hem niet zou deren. Jacobus is, zo klein als hij nog is, toegerust om zo als pelgrim naar Santiago de Compostela te vertrekken, met zijn pelgrimsstaf, -tas en -hoed.