Heiligen

1 December
Elooi

Pieter Claeissens, Sint-Elooi, 1609
Dit is een postkaart uit de collectie kunstwerken in de Sint-Salvatorkerk, in de volksmond bekend als de Kerk van de Verlosser, de oudste parochiekerk van Brugge. Volgens de overlevering zou op deze plek al in het jaar 640 een kerk gesticht zijn door Sint Eligius, bisschop van Noyon.

Beeld in de lasafdeling (sedert 1913) van de toenmalige Vakschool Sint-Jozef te Aalst – het huidige VTI, Vrij Technisch Instituut.
Foto: M. Coen, mei 2011

Missaal

Elooi, Bisschop en Belijder
1 december (bisdommen Mechelen, Brugge en Gent)

Elooi is de goudsmid, de muntmeester van de Frankische koningen, die bisschop werd van Noyon en Doornik. († 660)

Stijn
van der
Linden

Eligius van Noyon
Ca 590 Chaptelat(bij Limoges) – 1 december ca 660 Noyon
Feestdag 1 december; de zondag na 24 juni (translatie)

Hoefsmid, daarna goudsmid, later muntmeester en vervolgens raadsman van zowel koning Chlotarius II als Dagobert I.

Had een knecht in dienst die lastige paarden een been afsneed, de hoef rustig van een nieuw ijzer voorzag en het been er weer aanzette. De knecht was Christus zelf en hij leerde deze wondermacht ook aan Eligius.

Hij stichtte een kerk, een klooster en in 632 samen met St Remaclus van Stavelot het benedictijnenklooster Solignac bij Limoges. Na de dood van Dagobert I en de minderjarigheid van Chlodovech II verliet hij het koninklijk hof en werd priester en raadsman van St Bathildis van Chelles. In 641 werd hij bisschop van Noyon en Tournai. Wordt ook vereerd als bouwer van klooster Ourscamp (bij Noyon) aan de Oise.

Zijn feestdag op 1 december wordt ‘Koude Elooi’ genoemd; zijn translatiefeest op de zondag na 24 juni heet ‘Warme Elooi’. St Ouen beschreef het leven van de apostel van Vlaanderen.

Alban Butler

Een groot deel van Vlaanderen had het voornamelijk aan Eligius te danken dat het het evangelie ontving. Hij predikte in de gebieden rond Antwerpen, gent en Courtray. Elk jaar met Pasen doopte hij een groot aantal mensen. Toen de heilige zijn kudde negentien jaar geleid had, werd hij vereerd met een visioen van de dood. Dit deelde hij aan zijn discipelen mee. Toen hij hen zag huilen, zei hij: ‘Treurt niet mijn kinderen. Ik heb naar dit moment verlangd en de verlossing gewenst.’ Hij overleed op 1 december 659.

Patronaten
&
Iconografie

Patroonheilige van – onder meer - alle ambachtslieden die met een hamer werken, goudsmeden, hoefsmeden, mecaniciens, metaalbewerkers, messenmakers en metaalarbeiders, werktuigkundigen, zadelmakers en zilversmeden. Wordt aanroepen tegen kindergeschreeuw, steenpuisten, veeziekten (vooral paarden), zenuwziekten en zweren, en eigenaardig genoeg bij geldgebrek.

Er bestaan drie types voorstellingen:
- Als hoefsmid, met smidsgereedschap zoals hamer, tang, aambeeld en hoefijzer.
- Als goudsmid voorgesteld als ambachtsman of terwijl hij in een winkel ringen verkoopt aan een bruidspaar.
- Als bisschop met mijter en kruis.

Relikwiën
van St- Eloi worden geëerd in de parochiale kerk van Herdersem

Bij mijn weten stond (staat) in mijn parochiekerk in Wieze, geen beeld van Sint-Elooi. Dat is wel het geval in het buurdorp, waar 'De Relikwiën van St- Eloi worden geëerd in de parochiale kerk van Herdersem, bij Aalst.' Naast het beeld van Sint-Elooi bevat de kerk ook een glasraam met zijn afbeelding.

In Vlaamsche sagen uit den volksmond (1921) heeft Alfons de Cock een legende opgetekend die in Herdersem verteld werd: De legende van Sint-Leu (Sint-Elooi). Daarover meer in een volgende Blog.