Amandus, bisschop en belijder
Apostel der Franken en Apostel van Vlaanderen
6 februari (Feesteigen van de Vlaamse bisdommen: Mechelen, Brugge, Gent en Luik)

De houtsnede illustreert de volgende passage: Amandus, een zoon van edele ouders, trad in het klooster. Eens, toen hij door het klooster wandelde, trof hij een reusachtige slang, die hij door de kracht van het kruisteken en door gebed dwong naar zijn kuil terug te gaan om er nooit meer uit te komen.

De miniatuur in de Légende dorée Franse vertaling van de Legenda aurea in de Bibliothèque nationale de France illustreert de volgende episode:
[..] op de aansporing van Petrus ging hij naar Gallië en wees daar koning Dagobert om zijn wandaden terecht. De koning werd woedend en verbande hem uit zijn rijk. De koning, die geen zoon had, bad de heer hem een zoon te schenken en zijn gebed werd verhoord. Hij vroeg zich af door wie hij zijn kind zou laten dopen en kwam op de gedachte Amandus te vragen. Nadat deze was opgespoord en bij de koning gebracht, wierp de koning zich voor zijn voeten neer. Hij smeekte hem om vergeving en vroeg hem zijn zoon, die de Heer hem had gegeven, te dopen. Amandus willigde het eerste verzoek goedgunstig in, maar bang om in wereldse aangelegenheden verwikkeld te raken, wees hij het tweede verzoek af en vertrok. Tenslotte liet hij zich door de smeekbeden van de koning vermurwen en stemde in met zijn wens. Hij doopte de zuigeling en tijdens de algemene stilte antwoordde het : ‘Amen’.

Daarna liet de koning hem tot bisschop van Maastricht verheffen. Toen Amandus merkte dat de meeste mensen onverschillig bleven voor het woord van de verkondiging, ging hij naar Gascogne.

Volgende citaat komt uit TUUK, Luit van der & Leon Mijderwijk, De middeleeuwers. Mannen en vrouwen uit de Lage Landen, 450-900. Omniboek, Utrecht 2020.

Toen Amandus in zijn testament terugkeek op zijn leven, kenmerkte hi zichzelf als een reiziger: ‘Iedereen weet hoeveel en hoever ik heb gereisd door alle streken en landen voor de liefde van Christus, om het woord van God te verkondigen en te dopen en hoe de Goddelijke Voorzienigheid me heeft gered van vele gevaren en genegen is geweest om me te laten leven tot de dag van vandaag. Maar nu, uitgeput door mijn werk, op zeer hoge leeftijd, mijn lichaam al halfdood, hoop ik snel deze wereld te verlaten’.

Amandus stierf rond 680 in zijn klooster in Elnone, nu Saint-Amand-les-Eaux in Frankrijk, waar hij werd begraven. Amandus staat vooral bekend als Amandus van Maastricht, van Gent en van Elnone, maar bovenal was hij een avonturier die zich niet liet binden, Amandus was een man met een missie.

Deze afbeelding van de Heilige Amandus, apostel van België, komt uit een uitgave die bekend is bij iedere Belg van mijn generatie.

Tussen 1949 en 1961 verschenen zes boekdelen in de bekende reeks ’s Lands Glorie, zonder twijfel de meest omvangrijke reeks illustraties van de Belgische geschiedenis ooit, uitgegeven door Uitgeverij Historia.

Het waren niet-geïllustreerde boeken, die de koper kon aanvullen met afzonderlijk inplakbare foto's die men kon verkrijgen door spaarpunten, de zogenaamde Artis punten. Die werden gedrukt op de verpakkingen van allerlei voedingswaren – ik herinner mij macaroni en vermicelli van het merk Soubry – en die punten konden in inruilcentra of boekhandels (Standaard Boekhandel in Aalst) worden ingewisseld voor illustraties.

De plaatjes werden vergezeld van eenvoudige teksten van de hand van Jean Schoonjans, professor aan de Facultés Universitaires Saint-Louis te Brussel.

Bijgaand plaatje met bijpassende tekst, komt uit het tweede deel van het eerste album: Het Karolingisch tijdperk is voor België de tijd der grote missionarissen. Van de 7de eeuw af ontstonden er abdijen. De eerste werd te Gent door de grote apostel van België, de Heilige Amandus gesticht.

Patroonheilige van een aantal plaatsen die zijn naam dragen; van apothekers, bierbrouwers, herbergiers, kruideniers en wijnhandelaren. Aangeroepen tegen de Engelse ziekte, huidziekten, koorts, oogziekten, reumatiek, stuipen, verlamming en veeziekten.

Wordt meestal als bisschop afgebeeld, in pontificaal ornaat met mijter en staf.