Heiligen

23 April
Joris en de draak

Vittore Carpaccio, Sint Joris en de draak, 1502-08
Olieverf op linnen, 141 x 360 cm
Venetië, Scuola di San Giorgio degli Schiavoni
Triomf van Sint Joris
141 x 360 cm
Joris doopt koning Ajo, zijn vrouw en zijn gevolg
141 x 285 cm

Carpaccio
in de
Scuola di San Giorgio degli Schiavoni
in Venetië

In deze verrassend eenvoudige scuola hangen enkele van de mooiste schilderijen van Vittore Carpaccio, gemaakt op bestelling van de Slavische gemeenschap in Venetië. Rond 1420 had de stad de heerschappij in het gebied veroverd, waarna veel Schiavoni in Venetië kwamen wonen. Halverwege de vijftiende eeuw was de Slavische kolonie in Venetië aanzienlijk gegroeid, en kreeg ze toestemming van de overheid om een eigen broederschap, een scuola, te stichten. De scuola werd in 1451 gebouwd en tussen 1502 en 1508 door Carpaccio gedecoreerd. Er is sinds de verbouwing van de scuola in 1551 weinig veranderd. De schilderijen van Carpaccio werden bij die gelegenheid van de eerste verdieping naar de begane grond gebracht, waar we ze nu nog kunnen bewonderen. Op de drie wanden staan taferelen uit het leven van de patroonheiligen van de scuola, de drie Dalmatische heiligen: Joris, Trifonius en Hiëronymus, afgewisseld met scènes uit het leven van Christus. Elke episode uit het verhaal is weergegeven in levendige kleuren, met minutieuze details uit het eigentijdse leven in Venetië. In deze Scuola hangt de – naar mijn mening – fascinerendste uitbeelding van de legende van Joris en de draak.

Legende
van
Joris
en de
draak

Ik citeer de verkorte versie uit de Legenda aurea: Op zekere dag kwam Georgius, tribuun te Kappadocië, nabij de stad Silene in de provincie Libië. Kort bij deze stad leefde temidden van moerassen een vreselijke draak, die de omwonenden trachtten te sussen door hem dagelijks twee schapen als prooi te geven. Toen de schapen schaars werden gaf men hem een schaap en een kind, dat door het lot daartoe aangewezen werd. Op een dag viel het lot op de dochter van de koning. Acht dagen lang talmde de vorst voor hij zijn kind aan het monster uitleverde, maar uiteindelijk moest hij toegeven onder druk van het volk. Wenend bracht hij zijn dochter naar het onherbergzame oord waar de draak zich ophield en liet haar daar achter. Maar Joris ontmoette het schreiende prinsesje en zij verhaalde hem haar droevige geschiedenis. Joris sprong daarop in het zadel, reed net zolang in de moerassen rond tot hij de draak gevonden had, stortte zich met gevelde lans op het monster en versloeg het.

Dit is een van de fascinerendste schilderijen van de cyclus. De punt van zijn lans is dwars door de kop van het monster gegaan. De prinses bidt om zijn overwinning. De overblijfselen van eerdere slachtoffers liggen verspreid op de grond. Duidelijk herkenbaar zijn de verscheurde lichamen van een jonge vrouw en een jonge man. Hagedissen, slangen, padden en aasgieren doen zich tegoed aan de menselijke resten.

Triomf
van
Joris

Op het volgende doek, de Triomf van Joris, wordt het vervolg van het verhaal, afgebeeld.

Toen ze zo de stad binnen kwam wandelen, raakte het volk in paniek en vluchtte alle kanten op naar bergen en spelonken. Ze riepen: "Wee ons, nu zijn wij allemaal verloren." Maar Sint Joris zwaaide naar hen en riep: "Je hoeft niet bang te wezen, want God de Heer heeft mij naar u toe gestuurd om u van deze draak te verlossen. Je hoeft alleen maar in Christus te geloven en je allemaal te laten dopen. Alleen dan kan ik de draak verslaan."

Nadat hij het monster aan de gordel van de prinses had aangelijnd, waardoor het op miraculeuze wijze in bedwang werd gehouden, voerde Joris het de stad binnen en doodde het ten aanschouwen van koning, hovelingen en doodsbange burgers.

Toen lieten de koning
en alle mensen
zich dopen

Toen lieten de koning en alle mensen zich dopen. de heilige Georgius trok zijn zwaard, doodde de draak en gaf orders hem de stad uit te slepen. Vier paar ossen trokken hem naar een groot veld buiten de stad.

Die dag werden er twintigduizend mensen gedoopt, kinderen en vrouwen niet meegerekend. de koning bood sint Georgius een enorme som geld aan, die hij niet wilde aannemen, maar aan de armen liet uitdelen. Daarna kuste hij de koning en ging weg.

Als dank voor de redding van de prinses laten de koning, de koningin, het prinsesje en de leden van de hofhouding zich dopen.

Deze scène wordt afgebeeld op de wand naast het altaar. Carpaccio probeert de kleurrijke, exotische omgeving van een oosterse hofhouding op te roepen. De ongelovigen die hun tulband afdoen om gedoopt te worden doen verdacht veel denken aan de Turken tegen wie de Dalmatiërs zo dapper gevochten hadden in de eeuwige Venetiaans-Turkse oorlogen.


34

Reageren op deze Blog

Reacties op deze Blog zijn zeer welkom. Wel worden alle reacties gemodereerd en worden dus pas getoond na acceptatie. Bij reacties wordt uitsluitend uw naam getoond. Verdere gegevens worden nooit gedeeld.

Categorieën

Blog categorieën