Servaas, Bisschop en Belijder
13 mei (Bisdom Luik)
Hij is de hoogberoemde bisschop van Tongeren en Maastricht in de 4e eeuw.

Wat nu volgt is afkomstig uit het Blokboek van Sint Servaas, een boekje met gekleurde houtsneden, dat als pelgrimssouvenir bij de Maastrichtse heiligdomsvaart aangeschaft kon worden. Het werd gedrukt in een Franse en een Nederlandse versie. De teksten werden na het inkleuren van de houtsneden met de hand bijgeschreven. Ik citeer de Nederlandse teksten getranscribeerd door Prof. Jos Koldewey.

Hier bidden de vader en moeder van Servaas tot God om een kind te krijgen. Weldra kwam er een engel die zei dat hun gebed verhoord was en dat ze een kind kregen dat de eer van God zou vermeerderen en dat Servaas zou heten. En dit hier is het voeden van het genoemde kind.

Engel met de banderol: Er zal u een zoon geboren worden met de naam Servatius: hij heeft het geloof voorspoedig bewaard; hij was groot in zijn werk.

Hier geeft de engel in het bijzijn van alle mensen die in de kerk waren, Servaas de scepter in de hand om, door God onze Heer gezonden, bisschop te zijn van de stad Tongeren.

Hier houdt Sint Servaas een preek voor het volk van Tongeren. En hoewel hij uit Armenië kwam begrepen ze elkaar goed.

Hier kwamen kreupelen, blinden en bezetenen voor het paleis van Sint Servaas in afwachting van het voedsel dat van zijn tafel werd weggeschonken, want ieder die daar van at werd gezond en genezen van zijn kwaal.

Hier wordt Sint Servaas met grote woede verdreven, en hij is devoot in de stad Maastricht aangekomen en is daar gaan rusten terwijl de mensen medelijden met hem hadden.

Dit is hoe Sint Servaas met veel eer in Maastricht werd ontvangen, en [hoe] hem bij het opdragen van de mis in de kapel van Sint Maternus werd geopenbaard dat het land van Tongeren door de Hunnen zou worden verwoest, [waarna] hij liet weten dat hij naar Rome wilde gaan om vergeving te krijgen van hun zonden.

De houtsnede laat een kerkinterieur zien dat volgens het onderschrift de Maternus kapel in Maastricht is. Servaas knielt voor een altaar waaraan hij de mis opdraagt de engel naast hem houdt zijn kromstaf vast. Een groep geestelijken is bij het misoffer aanwezig.

Hier komt Sint Servaas in Rome in de kerk van Sint Petrus en bidt tot God voor de mensen uit Tongeren dat zij niet vervloekt zouden worden. En daar gaf Sint Petrus hem namens Onze Heer de sleutel, zodat hij de macht had te binden en te ontbinden zowel in de hemel als op aarde.

Hier kwam Sint Servaas buiten Rome in een woud waar hij rustte. Daar kwam de Saraceen koning Attila, nam hem gevangen en liet hem ophangen aan een boom, zodat hij zou sterven. Onmiddellijk kwam er een adelaar in de lucht boven hem, die hem bedekte tegen de zon. En toen de koning dit zag smeekte hij om genade en vroeg hij gedoopt te worden.

Hier worden door Sint Servaas koning Attila en al zijn mannen gedoopt als gevolg van de wonderen van God die de koning had gezien. Daarna trok deze vandaar en liet het land van Rome in vrede en richtte geen enkele verwoesting aan.

Historisch is het wonderlijke verhaal van Attila’s bekering door Servaas nogal problematisch. De Hunnenaanvoerder (ca. 406-453), was immers in het midden van de vijfde eeuw actief, terwijl Servaas in het laatste kwart van de vierde eeuw zou zijn gestorven.

Hier kwam Sint Servaas geheel verzwakt door de dorst nabij Borgworm en maakte een kruis in de aarde en onmiddellijk ontstond daar een fontein en verscheen er een engel die hem een zeer kostbaar drinkvat gaf om uit te drinken, dat, wanneer men er uit drinkt, geneeskrachtig werkt bij alle koortsen.

Vanaf het begin van de vijftiende eeuw bevindt zich in de kerkschat van de Servaaskerk in Maastricht een drinknap die als de nap van Sint Servaas wordt beschouwd.

Dit is hoe Sint Servaas in de Elzas kwam waar een gif- en vuurspuwende draak in een wijngaard zat, die alle mensen en dieren verslond. En niemand durfde hem te doden en Sint Servaas doodde hem met zijn staf.
De draak bevindt zich in een met stenen bezaaide kuil waarin ook verschillende beenderen en een schedel liggen. De wijngaard is schematisch afgebeeld door een reeks wijnstokken met ranken. Naast Servaas staat de engel die wijst naar de draak.

Dit is hoe Sint Servaas gekomen is bij de stad Keulen en er ’s nachts rustte in een armoedig huisje. Sint Severinus was op zijn kamer en zag boven dat huis een groot en helder licht. In de ochtend ging hij daar heen en ontving Servaas zeer vroom en liet daar een mooie kapel stichten ter ere van Sint Servaas.

Hier komt Sint Servaas te Tongeren en zegt tegen de bevolking dat hij te Rome een visioen heeft gehad. Betert U in boetvaardigheid. Zie hier de sleutel die de heilige Petrus mij namens onze Heer heeft gegeven als bewijs van de macht die ik heb om u te verlossen van uw zonden.

Zie hier hoe Sint Servaas alle relieken die in Tongeren waren met hem mee liet dragen uit die stad naar Maastricht, zoals hem te Rome was bevolen door de apostel Sint Petrus; en in de lucht boven de relieken zongen de engelen tot ze in Maastricht waren.

Hier is de dag van het overlijden van Sint Servaas voorgesteld, spoedig nadat hij de mis had opgedragen en het lichaam des Heren tot zich had genomen. Vervolgens kwamen de engelen twee doeken uit de hemel brengen over zijn lichaam om hem daarin te begraven.
Op de achtste dag na zijn overlijden werd Servatius bijgezet in de kerk van Maastricht. Dat was op 13 mei 384.

Het hoofd van Sint Servaas toont men eerbiedig aan alle mensen, een kruis in een open kristal gewerkt en dat is het kruis dat Sint Lucas maakte. De maagd droeg het tussen haar borsten. De rechterarm van Sint Thomas en andere mooie relieken.