Bonifatius
Bisschop en Martelaar
5 juni

Winfried is een van de grote Engelse apostelen die naar het vasteland kwamen om er het geloof te preken. De Paus zond hem bijzonder naar Duitsland. Later nam hij ook de zorg van het bisdom Utrecht over. Door de Friezen werd hij met zijn gezellen op een prediktocht vermoord, in 754, te Dokkum. Het lichaam berust in de Abdijkerk van Fulda, in Duitsland.

In de tweede helft van de negende eeuw vertelt bisschop Radboud van Utrecht in zijn heiligenleven van Bonifatius dat de missionaris toen hij door het zwaard gedood zou worden, een evangeliecodex boven zijn hoofd gehouden had om daarmee de slag van de moordenaar op te vangen.

Alban Butler: Bonifatius werd in Crediton in Devonshire geboren rond het jaar 690 en bij zijn doop Winfred genoemd. Hij werd vanaf zijn 13de jaar opgevoed in het klooster van Exeter. Op 30-jarige leeftijd werd hij tot priester gewijd en vanaf die tijd voornamelijk belast met prediken. […] In 1719 begaf hij zich in op weg naar Rome. Daar vroeg hij paus Gregorius toestemming om te prediken onder de ongelovigen. Gregorius schonk hem vele heilige relikwieën en zond hem weg met aanbevelingsbrieven voor alle christelijke vorsten op zijn tocht. De paus gaf hem de naam Bonifatius mee, ‘’hij die het goede doet’’. Vanaf toen ondertekende hij al zijn brieven met Bonifatius, of beter, met ‘Bonifatius of Winfred’, want hij is zijn Engelse afkomst blijven koesteren. Drie jaar lang werkte hij samen met Sint Willibrordus in Friesland; daarna vertrok hij naar Hessen en een gedeelte van Saksen.

De zogenaamde Donar-eik was de reusachtige eik van Geismar die zich op de Gudensberg in Hessen verhief. Als verblijfplaats van de oorlogs- en stormgod Donar, had hij voor de heidenen niet alleen een religieuze, maar ook een kosmische betekenis, aangezien hij verondersteld werd het hemelgewelf te schragen. Voor Bonifatius, die op weg naar Thüringen door Hessen trok, vormde de boom dan ook het eerste doelwit, en vergezeld van een sterk gevolg waaronder wellicht een Frankische militaire escorte, trok hij erheen.

Op deze Duitse schoolplaat zien we Bonifatius zelf de bijl in de eik zetten. De heidenen rechts kijken vertwijfeld toe. De man met het mes stelt een druïde voor, een soort priester in de voorchristelijke beschaving. De geit, klaar voor de heidense rituele slachting, ligt er wat verlaten bij. Links een aantal figuren die al tot het ware christelijk geloof zijn gekomen. Er zouden er nog veel meer volgen: het omhakken van de Donar-eik geldt als het begin van de kerstening van Noord- en Midden-Duitsland.

Dit is een voor mij nostalgisch plaatje uit ‘s Lands Glorie, een geïllustreerde geschiedenis van België in zes delen, uitgegeven door de uitgeverij Historia. Zoals de titel al laat vermoeden, was de uitgave een onverholen ode aan het roemrijke Belgische verleden. De boeken bevatten een summiere tekst en de afbeeldingen moesten ingeplakt worden. De plaatjes konden verkregen worden door het sparen van Artis- en Historiapunten die te vinden waren op verpakkingen van etenswaren, chocolade e.d.

In 751 werd Pepijn de Korte tot koning van Frankrijk gekozen en vervolgens door Bonifatius, de voornaamste prelaat van zijn land, in Soissons gezalfd. Pepijns echtgenote en twee van zijn kinderen – waaronder de oudste zoon, de latere Karel de Grote – kijken toe.

Door de inspanningen van missionarissen als Willibrord, Bonifatius en Liudger had de Friese christenheid in de negende eeuw zo’n duidelijk profiel gekregen dat zich in Rome, op de rechteroever van de Tiber en dicht bij de Sint-Pietersbasiliek, onder de gasthuizen of scholae van de volkeren uit het Noorden een eigen schola van de Friezen bevond.