Toen de sabbat voorbij was, kochten Maria van Magdala, Maria van Jakobus, en Salome kruiden om Hem te gaan zalven. In alle vroegte op de eerste dag van de week gingen ze na zonsopgang naar het graf. Ze zeiden tegen elkaar: ‘Wie zal voor ons de steen bij de ingang van het graf wegrollen?’ Toen ze opkeken, zagen ze dat de steen weggerold was; hij was overigens buitengewoon groot. Toen ze het graf binnengingen, zagen ze rechts een jongeman zitten met een wit kleed om, en ze schrokken hevig. Maar hij zei hun: Schrik niet. U zoekt Jezus van Nazaret, die gekruisigd is. Hij is tot leven gewekt, Hij is niet hier. Kijk, hier is de plaats waar ze Hem neergelegd hadden.

Bij het uitbeelden van de Verrijzenis stonden de kunstenaars voor de onmogelijke opgave een gebeurtenis te schilderen waarvan niemand getuige is geweest. Eeuwenlang werd - in navolging van de Byzantijnse afbeeldingen - de scène met de vrouwen bij het lege graf afgebeeld.

Marcus spreekt over drie vrouwen: Maria Magdalena, Maria Cleophas en Maria Salomé. Lucas: De vrouwen die het graf bezochten, waren Maria uit Magdala, Johanna, Maria de moeder van Jakobus, en nog enkele andere vrouwen die hen vergezelden. Matteüs spreekt over Maria Magdalena en de andere Maria. Johannes noemt alleen Maria Magdalena.

Op de ochtend na de graflegging komen de vrouwen naar het graf met mirre en speciale kruiden om de laatste rituele zalving vóór de begrafenis af te maken. De vrouwen die met reukwerk naar het graf komen worden myrophoroi mirredraagsters genoemd.

Dit prachtige manuscript, de zogenaamde Bamberger Apocalyps werd vervaardigd in opdracht van keizer Otto III. Na zijn dood in 1002 liet zijn opvolger keizer Henry II het werk voltooien.

Deze miniatuur met de drie vrouwen bij het graf is de gebruikelijke afbeelding bij de lezingen van Pasen. De slapende soldaten liggen in onhandige poses op het dak van het tempelachtig gebouwtje.

We zien hier een miniatuur uit een prachtig lectionarium uit het jaar 1000, dat zich nu in de British Library in Londen bevindt. Het bevat vier paginagrote illustraties bij de belangrijkste feesten: Kerstmis, Pasen, Hemelvaart en Pinksteren. De engel die bij het graf aan de drie vrouwen verschijnt lijkt in de ruimte te zweven. De gewapende soldaten op het dak zijn in een diepe slaap verzonken.

In het prachtige Psalter van Fécamp uit het eind van de twaalfde eeuw, het pronkstuk van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, zijn de soldaten nogal onhandig in de ondermarge gepropt.

Het Ingeborg Psalter - genoemd naar Ingeborg van Denemarken, echtgenote van koning Philippe August van Frankrijk – werd vervaardigd rond 1195.

De Romeinse soldaten zien er uit als dertiende-eeuwse ridders. Zij liggen onhandig samengedrongen aan de voet het graf. De engel – een jongeman met een wit kleed om - zit op de rand van de sarcofaag en toont de lijkwade aan de vrouwen, of eigenlijk aan de beschouwer van de miniatuur.

Een vroeg Nederlands voorbeeld uit de Rijmbijbel van Jacob van Maerlant. De benaming Rijmbijbel dateert uit de achttiende eeuw. Van Maerlant verkoos de naam Scolastica in dietschen. Zijn bron was de Historia scolastica van Petrus Comestor. Hij schreef de Rijmbijbel voor een anonieme opdrachtgever in 1271.

Deze kolomminiatuur met de drie vrouwen bij het graf is afkomstig uit een rijk geïllustreerd handschrift in Museum Meermanno in Den Haag.

Op de vroege zondagmorgen komen Maria Magdalena en de twee andere Maria’s naar het graf. Zij hebben grote potten met zalf, specie, bij zich om het lichaam van de Heer te zalven. Zij vragen zich af wie de grote steen voor de ingang van het graf zal wegrollen. Michiel van der Borch schilderde geen grot, maar een stenen sarcofaag. de grote steen is het deksel van de sarcofaag geworden. Bovenop zit een engel, een kleine kruisstaf in de linkerhand. Met de lange wijsvinger van zijn rechterhand wijst hij naar de vrouwen: Wat soect die? Hi es hier niet hi es verresen.

Eyns sonnendaigs zu mole vroe quame[n] die drij marien zu … De miniaturist van het Getijdenboek van Maria van Gelre heeft eveneens een sarcofaag afgebeeld.

In dit piepkleine (nog geen 10 cm hoog!) Leven van Christus in gebeden, zien we de drie vrouwen bij het lege graf. Het is een laat Vlaams handschriftje uit de eerste helft van de zestiende eeuw, verlucht met in grisaille uitgevoerde miniaturen. Alleen de grote potten met balsem zijn goudgekleurd.

43