H. Koleta, maagd
Bisdommen Mechelen, Brugge en Gent

Afkomstig van Corbie bij Amiens werd zij een heilige navolgster van sint Franciscus van Assisi. Zij hervormde de Klarissen en de Minderbroeders. Zij stierf te Gent in 1477.

Colette de Corbie, de hervormster van de franciscanessen en stichtster van de colettinen of Arme Klaren overleed in het door haar gestichte klooster in Gent in 1447.

Nicoletta ( ook Coleta of Colette) Boilet: Timmermansdochter (geboren 13 januari 1381) die na enkele mislukkingen bij andere orden in 1406 claris werd in Corbie. Streefde naar de zuiverste maagdelijkheid en hervormde de orde der clarissen in de geest van St Clara zelf waarbij het lidmaatschap van (voorheen) getrouwde vrouwen en het bezit van goederen niet toegestaan was, werd overste van de hele orde en stichtte zeventien nieuwe kloosters (o.a. Le Puy-en-Velay) waarvan de nonnen vanaf 1471 clarissen-coletinnen of arme claren werden genoemd. Ze hielp St Vincentius Ferrerius bij zijn arbeid om het pauselijk schisma te helen en diende Filips de Goede en anderen van advies. Had ook een visioen van de geboorte van St Anna. Heiligverklaard in 1807.

Vanaf 1471 begon Margareta van York, echtgenote van de Bourgondische hertog Karel de Stoute, bedevaarten te ondernemen naar verschillende heiligdommen die traditioneel werden bezocht door mensen met vruchtbaarheidsproblemen: de kerk van de Zwarte Maagd in Halle, de abdij van Val Notre Dame bij Hoei en de Dom te Aken.

Heel kenmerkend is haar verering – en die van de hertog - voor Colette de Corbie, de hervormster van de franciscanessen en stichtster van de colettinen of Arme Klaren die in 1447 in Gent overleed.

Margareta van York schonk het klooster waar de heilige begraven lag een prachtig geïllustreerde Vita van Colette: Et elle donna cest livre au couvent de Sainte Clare en Gandt (door Margaretha van York aan het Gentse Clarissenklooster geschonken).

We zien rechts geknield Margareta en Karel de Stoute. Voor het altaar knielt de heilige Coleta met achter haar de heilige Franciscus. Rechts op achtergrond steekt de Christus een ring aan de vinger van Coleta, bevestiging van haar gelofte van maagdelijkheid.

Boven het altaar verschijnt een visioen van de Heilige Maagschap, waarmee de heilige Anna en haar familie worden bedoeld. Vooraan links zien we Maria met Jezus. Het visioen van de Maagschap wijst op moederschap en verklaart de bijzondere verering van Margareta van York, die haar man graag een mannelijke erfgenaam had geschonken.

Zie Blog Heilige Maagschap

Het schitterende handschrift, verlucht met vijfentwintig miniaturen, afkomstig uit het monasterium Betlehem, het klooster van de Arme Klaren te Gent, bevindt zich nu in de Universiteitsbibliotheek van Gent.

Met het oog op de mogelijke zaligverklaring van Coleta werden getuigenissen opgetekend van mensen die haar gekend hadden. Er worden veel wonderen aan haar toegeschreven: ze kon zieken genezen, doden opwekken, ze sprak in talen/dialecten, zwangerschappen en bevallingen verliepen voorspoedig als men haar aanriep, onvruchtbaren werden zwanger, ze redde drenkelingen, vermenigvuldigde eten en drinken en kon gedachten lezen.

Ik laat een aantal miniaturen zien waarin de bijzondere gebeurtenissen uit het leven van Coleta worden uitgebeeld. De meeste miniaturen spreken voor zich.

Op folio 23 verso zien we Coleta op bezoek bij de paus. Zij bezocht in 1406 paus Benedictus XIII (tegenpaus die zetelde in Avignon) die toen in Nice verbleef. De paus gaf haar de investituur van algemene abdis over al de clarissenkloosters die de regel van Clara zouden volgen. Zij kreeg de opdracht de clarissenorde te hervormen en waar nodig nieuwe kloosters te stichten. De nieuwe observantie hield in: extreme armoede, ongeschoeidheid, boetedoening, vasten, onthouding en voortdurend gebed.

De officiële Latijnse naam van de coletinen luidt:Ordo Monialium Cla-rissae Reformationis a Sancta Coleta (Orde der Monialen Clarissen van de Hervorming door Sint-Coleta), afgekort O.C.C.

Folio 138 recto toont rechts Coleta, omringd door drie medezusters, op haar sterfbed. De lezende monnik, rechtsonder, zou Pierre de Vaux, de schrijver van het manuscript, voorstellen.

Een van de Topstukken van de Vlaamse overheid is het habijt dat, volgens het met lakzegels bevestigde etiket, Coleta droeg toen op 6 maart 1447 in het Gentse klooster haar ‘maagdelijke ziel zachtjes ontsnapte uit haar heilig lichaam’.

Daarboven zien we het visioen van haar opneming in de hemel. In een mandorla wordt zij door engelen naar de hemel gedragen. De iconografie is ontleend aan de voorstelling van de Tenhemelopneming van Maria. Links knielt een medezuster voor de verschijning van Coleta in de hemel.

Wijnwonder op folio 42 recto: De kelderzuster vergeet de stop op het wijnvat terug te doen zodat het leegloopt. Op Coleta's gebed (achtergrond) blijkt het weer volkomen gevuld.

Folio 119 verso illustreert het curieuze verhaal van Coleta die een doodgeboren kind tot leven wekt, opdat het gedoopt zou kunnen worden. Het kindje sterft alsnog, maar dan wel in 'staat van genade'.

De twee geleerden op folio 134 recto, die Coleta valselijk beschuldigen van ketterij, zullen niet lang daarna sterven.

Op folio 142 recto zien we Coleta met medezusters in een koets onderweg. De koets komt door een stuurfout van de voerman in een snelle stroom terecht. Op haar gebed ontkomen ze aan een ramp. Op de achtergrond zien we hoe Blanche van Savoye te paard dreigt te worden meegesleurd door de golven. Op Coleta's voorspraak wordt ze gered. Hetzelfde overkomt een Bourgondische edelman te paard (links op de rotsen).

Op de laatste bladzijde verzocht Margareta, in haar grote, slordige handschrift, de nonnen om voor haar zaligheid te bidden: Votre loyale fille Margarete Dangleterre pryez pour elle & pour son salut.

Coleta overleed in haar 67ste jaar, op 6 maart 1447.Op 25 mei 1807 werd Coleta door paus Pius VII heilig verklaard. Ter gelegenheid daarvan werd een gedeelte van haar relikwie overgebracht van Poligny naar de Sint-Baafskathedraal in Gent.

Zij is patrones van de Franse plaatsen Corbie en Poligny en van de Vlaamse stad Gent. Daarnaast is zij patroonheilige van de clarissen, van dienstmeisjes en van timmerlieden (omdat haar vader timmerman was).

Haar voorspraak wordt ingeroepen tegen hoofdpijn, oogkwalen, koorts en onvruchtbaarheid (haar ouders waren kinderloos tot zij Sint-Nicolaas smeekten om een kind. Haar moeder was ouder dan zestig jaar toen Coleta geboren werd); daarom wordt haar voorspraak ook gevraagd door aanstaande moeders voor een goede zwangerschap en voorspoedige bevalling.

Zij wordt afgebeeld in het bruine habijt met zwarte sluier van de clarissen. In de hand houdt zij een abdissenstaf een boek en soms een kruisbeeld.

Coleta werd een volksheilige, vooral aangeroepen door zwangere vrouwen, die hiervoor in het Gentse klooster 'onder de mantel van Sinte Coleta ' gingen zitten. Volgens de overlevering was dit de sluier die ze van paus Benedictus XIII bij haar intrede als kloosterlinge gekregen had. ( Folio 23 verso).