Heiligen

30 April
Catharina van Siena

Giovanni di Paolo, Catharina van Siena, 1462
Tempera en goud op paneel, 108,6 x 53,3 cm
Cambridge, Harvard University, Fogg Art Museum

Missaal

H. Katarina van Siena, maagd
29 april (mijn missaal 30 april)

Deze hoogbegenadigde, in wie de Heer zijn wondetekenen drukte, ijverde voor de terugkeer van de Pausen uit Avignon. Zij stierf te Rome in 1380.

Stijn
van der
Linden

Catharina van Siena
25 maart 1347 Siena – 29 april 1380 Rome

Geboren als vijfentwintigste kind van de wolverver Jacopo Benincasa legde zij op zevenjarige leeftijd de gelofte van kuisheid af en werd derde-ordedominicanes. Ze verzamelde belangstellenden om zich heen en werkte zowel voor de armen en lijders aan ernstige ziekten van Siena als voor de vrede tussen de omliggende steden. Toen Za. Raymundus van Capua in Siena verbleef, was hij haar geestelijk leidsman (later beschreef hij haar leven). Op 1 april kreeg ze in de S. Christina te Pisa stigmata. Mede dank zij haar kwam de paus van Avignon, Gregorius XI, in 1377 weer naar Rome. Diens opvolger Urbanus VI genoot haar volledige steun en hij liet Catharina naar Rome overkomen.

Bruidsmystiek

Catharina had mystieke gaven en deed wonderen. Ze was een van de grootste christelijke mystici (bruidsmystiek) en zowel raadgeefster als kritisch volgster van pausen. Alle religieuze ordestichters (Augustinus, Benedictus, Franciscus, Dominicus enz.) verschenen aan haar in visioenen. Toen Catharina stierf had zij de wondtekenen ontvangen. Jezus had namelijk zijn hart met het hare verwisseld en hij drukte de stigmata in haar lichaam.

Ze liet brieven en gebeden na, alsook een Dialogo (Libro della divina provvidenza; ca. 1377). Haar relieken rusten in de Santa Maria sopra Minerva in Rome. Haar hoofd in haar tot kapel omgebouwde geboortehuis in Siena. Heiligverklaard in 1461 en in 1970 samen met Theresia van Ávila tot kerklerares uitgeroepen.

Patronaten
&
Iconografie

Patrones van Italië, Rome en Siena. In 1999 benoemde paus Johannes Paulus II haar met Birgitta van Zweden en Theresia-Benedicta van het Kruis (Edith Stein) tot patrones van Europa. Zij is de patroonheilige van derde-ordedominicanessen, stervenden, textielhandelaren, wasvrouwen en ziekenverzorgers. Aangeroepen tegen hoofdpijn en pest; bij het sterven.

Gekleed in een wit kleed met zwarte mantel van dominicanessen met in de ene hand een lelie als teken van haar maagdelijkheid, en in de andere hand een boek. Het boek staat voor kennis en wijsheid, maar verwijst hier in de eerste plaats naar de meer dan driehonderd brieven over religieuze, burgerlijke en morele kwesties. Soms met doornenkroon en stigmata.

Catharina heeft op dit schilderij geen stigmata. Er is in de eeuwen na Catharina veel inkt gevloeid over de vraag of haar dit voorrecht ten deel was gevallen. De franciscanen vonden dat de eer van dit teken van totale vereenzelviging met het lijden van Christus alleen hun stichter toekwam.

Terzijde

Volgens de Vaticaanse heiligenkalender en mijn scheurkalender De Druivelaar wordt het feest van Catharina van Siena gevierd op 29 april. Ik heb de datum in mijn missaal aangehouden.