Heiligen

25 April
Marcus

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië
Ze bonden hem een touw om zijn hals en sleepten hem de stad door.

Richart de Monbaston, Légende dorée, Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Parijs, Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 104 recto
De evangelist Marcus […] ging met de heilige Petrus naar Rome.

Jean Le Tavernier, Getijdenboek van Filips de Goede, Oudenaarde, ca. 1453
Perkament, Latijn en Frans, 268 x 178 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 76 F 2] Folio 214 recto

Folio 255 verso

Andrea Mantegna, Heilige Marcus, 1448-49
Caseïneverf op doek, 82 x 64 cm
Frankfurt, Städelsches Kunstinstitut

Getijdenboek, Zuid-Nederland, ca. 1500-25
Perkament, 150 x 100 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[MMW 10 E 3] Folio 21 verso

Missaal

Heilige Marcus, evangelist
25 april

Johannes Markus, een tijdje gezel van Sint Paulus, werd later de gezel en de evangelieschrijver van Sint Petrus. Zijn verhaal getuigt van de opmerkingsgave van deze Apostel.

Het epistel is genomen uit de profetie van Ezechiël 1, 10-14: De gezichten van de vier levende wezens.

Legenda
aurea

[…] Marcus werd door de heilige Petrus naar Alexandrië gezonden. Hij was de eerste die daar het woord van de Heer verkondigde. […]Toen de heilige Marcus op het hoogfeest van Pasen de mis opdroeg, kwamen zij allen daarnaartoe. Ze bonden hem een touw om zijn hals en sleepten hem de stad door. Flarden van zijn lijf vielen op de grond en de stenen werden besproeid met zijn bloed. Daarna werd hij in een kerker opgesloten. Een engel kwam hem daar bemoedigen, maar ook de Heer Jezus Christus zelf bezocht hem om hem te bemoedigen.

De volgende morgen deden ze het touw weer om zijn hals. Ze sleep-ten hem in hoog tempo de hele stad door. Terwijl hij zo werd rondge-sleept, sprak hij een dankgebed met de woorden: ‘In uw handen, Heer, beveel ik mijn geest.’ Met deze woorden blies hij zijn laatste adem uit, onder Nero die zijn regering begon omstreeks het jaar des Heren 57.

[…] De evangelist Marcus, van Levitische afkomst en priester, door het doopsel een zoon van de apostel Petrus [1 Petr 5,13] en diens leerling in het woord van God, ging met de heilige Petrus naar Rome. Toen Petrus daar het evangelie verkondigde, vroegen de gelovigen in Rome aan de heilige Marcus het evangelie op te schrijven, zodat zij het voor altijd op schrift zouden hebben.

Romeins
martelaarsboek

25 April 38 Te Alexandrië de geboortedag van Evangelist Marcus, leerling en tolk van de Apostel Petrus. Op verzoek van de broeders te Rome, schreef hij zijn Evangelie, dat hij ook medenam naar Egypte. Hij was de eerste, die te Alexandrië Christus predikte en er de Kerk stichtte. Later om het Christengeloof gevangen genomen, had hij, met touwen gebonden en over rotsblokken gesleurd, veel te lijden. Vervolgens in de kerker opgesloten, werd hij eerst door engelenbezoek versterkt en daarna door de Heere zelf, die hem verscheen, opgeroepen tot het rijk der hemelen, in het achtste jaar van Nero.

Patronaten
&
Iconografie

Marcus is de patroonheilige van opticiens, glasschilders, klerken, secretaresses, schrijvers en notarissen. Ook bouwvakkers en metselaars vereren hem als schutspatroon, wegens een redding wonder bij de bouw van de San Marco in Venetië, waar zijn relieken zich bevinden: toen een metselaar van de stelling viel riep hij de naam van de heilige en bleef ongedeerd. Zijn hulp werd ingeroepen tegen schurft, een plotse dood, bliksem en onweer.

Jacobus de Voragine beschrijft Marcus als volgt: Het uiterlijk van de heilige Marcus was als volgt: lange neus, opgetrokken wenkbrauwen, mooie ogen, kaal voorhoofd, weelderige baard, fiere houding, middelbare leeftijd, grijzend, beheerst in zijn gevoelens, vol van Gods genade.