Goedele van Brussel
ca 650 Hamme (gem. Merchtem) of Ham (gem. Aalst) – ca 710 Ham

Geboren uit adellijke ouders en een petekind van St Gertrudis van Nijvel. Opgevoed als kluizenares in het klooster van St Gertrudis. Nadat deze was overleden keerde Goedele (=de goede) naar het ouderlijk huis terug eb legde haar gelofte van zuiverheid af. Als de haan kraaide ging zij op weg naar de kerk van Moorsel (gem. Aalst). Evenals bij St Genoveva van Parijs en St Hercula ging ook bij haar de lamp onderweg naar de kerk uit. Op haar gebed ging hij weer branden. In Hamme houdt men de traditie hoog dat Goedele hier werd geboren en dat de Onze-Lieve-Vrouwekerk boven haar graf is gebouwd. In 1047 werden haar relieken overgebracht naar Moorsel, waar ze nog steeds verering geniet, naar de huidige St-Michiels-en-St-Goedelekathedraal te Brussel.
Hubertus, monnik van Lobbes, schreef haar Vita.

Een gekroond neogotisch standbeeld werd gewijd aan de heilige Goedele, die dertien eeuwen geleden stierf. Het is gemaakt van verguld hout. De heilige is afgebeeld met een open Bijbel in haar hand, waarop een miniatuur van de Kathedraal rust. In haar rechterhand draagt ze een lantaarn. Volgens de legende blies de duivel steeds op de vlam van deze lantaarn om te voorkomen dat Goedele ’s avonds ging bidden in een nabijgelegen kapel. De heilige ging op haar knieën en smeekte de hemel om haar te helpen. De hemel stuurde een engel om de vlam weer aan te wakkeren, zodat Goedele de kapel kon bereiken.

(Afbeeldingen en beschrijving op de website van de Brusselse kathedraal ter gelegenheid van de 800-ste verjaardag van de kathedraal in 2026)).

Patroonheilige van Brussel.

Gekleed in een lange jurk met mantel en hoofddoek, maar ook als non. Er is weinig variatie in de afbeeldingen. De meest voorkomende attributen zijn een boek, een wijwatervat met kwast, een lantaarn die een duiveltje probeert uit te blazen met een blaasbalg, een engel die de lamp weer aansteekt.

In het Van Reynegom getijdenboek komt de heilige Goedele twee maal voor: in de Litanie van alle heiligen en in de Suffragia.

Ik heb in mijn jeugd de Martinuskerk in Aalst talloze malen bezocht, maar ik kan me de glasramen niet herinneren. Gudula wordt afgebeeld als een rijkgeklede dame met haar vaste attribuut, de lantaarn. Het duiveltje, dat wel te zien is op de miniatuur in het getijdenboek, is weggelaten.

Ik citeer uit Vlaamsche sagen uit den volksmond, 1921. Verzameld door Alphons de Cock

De H. Gierla (Gudula), dochter van den graaf, die te Herdersem het kasteel ten Ham bewoonde, ging alle avonden bidden in een kapel, te Moorsel. Telkens nam zij een lantaarn mede. In de Godsstraat (tusschen Herdersem en Moorsel) lag, dicht bij de baan, een put. Zekeren avond ging de heilige, vergezeld van haar meid, wederom langs denzelfden weg naar de bidplaats.

Het was slecht weer en daarenboven helledonker. Opeens komt de duivel uit den put en blaast het lichtje der heilige Gierla uit. Toen daalde evenwel een engel uit den hemel, die het lantaarntje weder aanstak. Nog heden draagt die put, tot rootput herschapen, den naam van duivelsput, en de Godsstraat wordt soms Goedelestraat geheeten.

Volgens een artikel in Faluintjesnieuws werd in 1989 dit glasraam geplaatst bij de legendarische duivelsput in de Gudstraat (op de grens tussen Herdersem en Moorsel). Volgens de legende blies de duivel Gudula’s lantaarn uit op deze plek.

Op zaterdag 8 januari 2022, de feestdag van de H. Gudula, werd het gerestaureerde gevelbeeld van Gudula in de Kattenbroekstraat feestelijk ingezegend.