Lambert, Bisschop en Martelaar, Patroon van het bisdom Maastricht
17 september

Lambertus was edel door geboorte, maar edeler nog door de heiligheid van zijn leven. Vanaf zijn vroege jeugd ingewijd in de letteren was hij bij iedereen zo geliefd om zijn heiligheid dat hij werd bevorderd tot bisschop van Maastricht als opvolger van zijn leermeester Theodardus. Koning Childerik had een grote genegenheid voor hem: Lambertus was hem altijd het liefst van alle bisschoppen. Maar de bisschop kreeg steeds meer te lijden van de afgunst van anderen.

[…] In die tijd veegde Lambertus Pippijn de mantel uit wegens een minnares die hij erop nahield. Maar een zekere Dodo, broer van deze minnares, bracht als hoveling van het koninklijk paleis een troep soldaten bijeen en omsingelde het huis van de bisschop. Meteen daarop stormden de goddelozen naar binnen en brachten sint Lambertus om het leven terwijl hij neerlag in gebed. Dit gebeurde omstreeks het jaar des Heren 690.

Lambertus van Maastricht
Ca 647 Maastricht -17 september va 705 Luik
Feestdag 17 september

Was het slachtoffer van een politieke moord, maar wordt als martelaar vereerd. De ‘missionaris van de Kempen’ werd opgevolgd door zijn discipel St Hubertus. Deze verplaatste de bisschopszetel en de relieken van Lambertus naar Luik (op 31 mei 716). In tegenstelling tot zijn opvolger is Lambertus nooit een echte volksheilige geworden.

17 september. Bij Luik, in België, de Z. Lambertus, Bisschop van Maastricht. Toen hij uit godsdienstige ijver het koninklijk hof berispt had, werd hij in zijn onschuld door de schuldigen vermoord en mocht aldus het hemels hof binnentreden om er eeuwig te leven.

Pepijn, die op zijn kasteel in Herstal bij Luik woonde, leefde al enkele jaren in schandalig overspel met een concubine, bij wie hij Karel Martel had. Sint-Lambertus liet zijn afkeuring aan beide partijen zo duidelijk blijken, dat men beweert dat enkele vrienden van de dame de gelegenheid te baat namen om een samenzwering tegen zijn leven op touw te zetten.

Juist in deze moeilijke tijden ging Lambertus herhaaldelijk naar het graf van zijn voorganger Theodardus in Luik. Dus toen hij daar weer eens zat te bidden, waren de twee huurmoordenaars zachtjes op het dak gekropen; zij haalden het riet weg waarmee het was afgedekt en lieten een zwaard van recht omhoog in Lambertus' schedel vallen. Ook zijn beide leerlingen Petrus en Autlecus vonden de dood. Van die dag af is Lambertus door de gelovigen vereerd als een heilige.

Deze scène wordt afgebeeld in een gebedenboek, aan het eind van de zestiende eeuw vervaardigd in Sint-Truiden.

Lambertus is patroonheilige van een groot aantal steden, o.a. mijn huidige woonplaats Hengelo waar een kerk (inmiddels basiliek) aan hem gewijd is.
Patroonheilige van de lammen (vanwege zijn naam), boeren, chirurgen, tandartsen en van de huwelijkstrouw (vanwege het aan de kaak stellen van het overspel van Pippijn). Nu, gezien de huidige echtscheidinspercentages kan de man nog jaren vooruit, schrijft G.S. Hoekstra in Heiligen in het Oosten. Hij noemt Lambertus missionaris, huwelijkstherapeut en gediplomeerd hondenmepper. De eerste Limburger die ‘tot de eer der altaren werd verheven.’

Wordt afgebeeld als bisschop met mijter, staf en boek. Met zijn moordwapen een lans of zwaard.

As he was rising one night in winter to his private devotions, he happened to let fall his wooden sandal or slipper. The abbot, without asking who had caused the noise, gave orders that the offender should go and pray before the cross, which stood before the church door. Lambert, without making any answer, went out as he was, barefoot, and covered only with his hair shirt ; and in this condition he prayed, kneeling before the cross, where he was found some hours after. At the sight of the holy bishop the abbot and the monks fell on the ground and asked his pardon.