Heiligen

17 Maart
Patrick (Patricius)

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië

Richart de Monbaston, Légende dorée, Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Parijs, Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 83 recto

Missaal

H. Patrik, Bisschop en belijder
17 maart

Patrick was de grote bekeerder van het sindsdien altijd aan het geloof trouw gebleven Ierse volk. († 461)

Legenda
aurea

Toen de heilige Patricius in heel Ierland het geloof verkondigde en daar maar weinig vrucht oogstte, vroeg hij de Heer een teken te laten zien waardoor de mensen dan tenminste van schrik boeten zouden doen. Op bevel van de Heer trok hij met zijn staf ergens een grote cirkel en zie, binnen de cirkel opende de aarde zich en er werd een grote, peilloos diepe put zichtbaar.

‘het vagevuur van Sint Patricius’

En in een openbaring vernam de heilige Patricius dat daar een plaats van loutering was: dat al wie daarin wilde afdalen, geen verdere boete meer hoefde te doen en geen andere loutering voor zijn zonden meer hoefde te ondergaan: maar dat de meesten daarvan niet terugkeerden en dat degenen die mochten terugkeren, daar van de morgen tot de volgende morgen moesten verblijven. Velen gingen dus daarbinnen die nooit weeromkwamen.

Deze beschrijving staat bekend als ‘het vagevuur van Sint Patricius’. De beschrijving van de scène links volgt hieronder bij de afbeelding uit de Légende dorée.

door zijn gebeden genas hij de koning

Patricius, preekte eens voor de koning van de Ieren over het lijden van Christus. Terwijl hij voor hem stond en op de staf leunde die hij bij zich had, zette hij die per ongeluk op de voet van de koning en doorboorde zijn voet met de punt ervan. Maar de koning, die dacht dat de heilige bisschop dit met opzet deed en dat hij het geloof alleen kon aannemen als hij zulke pijnen voor Christus leed, verdroeg het zonder een kik te geven. Toen de heilige het ten slotte merkte, schrok hij danig. Door zijn gebeden genas hij de koning en verkreeg voor het hele land dat daar geen enkel giftig dier zou leven. Dit was niet het enige dat hij verkreeg: ook het hout en het leer uit dat gebied helpen, naar men zegt, tegen gif.

Patronaten
&
Iconografie

Patricius is de patroonheilige van Ierland, kappers, kuipers, mijnwerkers, smeden, zielen in het vagevuur, van vee; wordt aangeroepen tegen de hel. Jaarlijks vieren Ieren op 17 maart in heel de wereld nog Saint Patrick’s Day. In New York vindt dan de grootste parade plaats.

Hij wordt afgebeeld met een klavertje-drie (‘shamrock’); volgens de overlevering zou hij dat hebben gebruikt om het mysterie van de Drie-Eenheid uit te leggen aan de druïden. Vaak bevinden zich slangen in zijn gezelschap. De legende zegt dat er sinds Patrick geen slangen meer voorkomen op het eiland. Hoogstwaarschijnlijk fungeert de slang hier als symbool voor het heidendom.