Maria Magdalena, boetelinge
22 juli

De bekeerlinge uit de Galilese stad Magdala is Jezus trouw gevolgd tot onder het kruis; haar liefde dreef haar naar zijn graf; in de tuin daar dichtbij mocht zij Hem verrezen aanschouwen; zij werd de boodschapster van de Verrijzenis (Hierom zegt men het Credo). In de Misformules wordt zij ten onrechte vereenzelvigd met Maria, de zuster van Lazarus.

Eddy de Jongh in Kunstschrift 6, 2005: De door kunstenaars verbeelde Maria Magdalena gaat vaak schuil onder een enorme bos loshangend haar, een saillant motief waarvoor men zich met enige vrijzinnigheid op de Bijbel kon beroepen. Dat lang haar, vooral lang blond haar, ook in de middeleeuwen en vroegmoderne tijd een seksuele connotatie had, lijkt onbetwistbaar.

Een Franse miniatuur uit de late veertiende eeuw waarop Magdalena met een grote schaar het eigen hoofdtooisel afknipt, heeft daar alles mee te maken, in zoverre dat haar seksualiteit met deze handeling drastisch uitgeleide wordt gedaan.

Het feit dat Magdalena zoals in Lucas 7:38 wordt verteld, Christus’ voeten met haar tranen nat maakte en vervolgens met haar hoofdhaar afdroogde, moet in de ogen van diegenen die toch al een vermoeden hadden van een liefdesrelatie tussen beiden, een veelzeggend gegeven zijn geweest. Dat vermoeden werd al heel vroeg geuit, bijna twee millennia vóór Dan Brown.

Maar honi soit qui mal y pense. Al in de zesde eeuw had Gregorius de Grote, die een instrumentele rol speelde bij de genoemde fusie van de drie Bijbelse vrouwen, juist het accent gelegd op de tegenstelling tussen de wijze waarop de zondige Magdalena haar lichaam en haren had gebruikt en de wijze waarop haar boetvaardige alter ego dit had gedaan. Ook veel latere auteurs hebben de levenswandel van Magdalena in polaire termen gekarakteriseerd. Castissima meretrix, een zeer kuise hoer, dat was ze en dat zou ze blijven.