Heiligen

31 Juli
Ignatius van Loyola

Peter Paul Rubens, Mirakelen van de heilige Ignatius van Loyola, 1615-20
Olieverf op paneel, 400 x 275 cm
Genua, Chiesa del Gesù

Bron: Website van de jezuïeten

Missaal

Ignatius (van Loyola), Belijder
31 juli

Heerlijk is de harmonie van Gods hoge uitverkiezing en van de vrije, edelmoedige medewerking van de mens. In de stichter van de jezuïetenorde straalt deze heilige evenwichtigheid: hij betrouwde op God, en bad daarom lang om sterkte en licht en hulp, maar spaarde zichzelf niet, berekende en dacht na en gebruikte alle eerlijke menselijke middelen.

Hij was een bekeerling: na een wereldse en krijgshaftige, ridderjeugd had ziekte hem gedreven naar een ander, even moedig ideaal van dienst: strenge boete, en door prediking, niet meer door wapens, het Heilig Land winnen. De heer deed stilaan die droom werkelijkheid worden in een andere, even ondernemende maar bezadigder vorm. De dertigjarige pelgrim ging studeren om priester te worden. Hij leerde zijn medestudenten en anderen bidden, zich beheersen, de rijkdom verachten, de wil van God in alles zoeken en te midden van het werk altijd God vinden: dit is de weg van zijn Geestelijke Oefeningen.

Met het groepje getrouwen, dat hij aan de Parijse universiteit won, geraakte hij niet naar Palestina, en wendde zich daarom tot de Paus om werk. De ‘’gezellen van Jezus’’ zouden preken, onderrichten, missioneren, een deel van Europa aan het protestantisme ontrukken, maar hun overste Ignatius bleef te Rome, bestuurde, vuurde aan. Hij was hun geliefde vader, de dienaar van de Paus, de innig hoge schouwer van goddelijke openbaringen. In 1556 stief hij stil en eenvoudig.

dood en canonisatie

Ignatius overleed op 31 juli 1556 te Rome aan de gevolgen van malaria. Hij werd op 27 juli 1609 zalig verklaard door paus Paulus V en op 13 maart 1622 heilig verklaard door paus Gregorius XV. Zijn feestdag werd vastgesteld op 31 juli, zijn sterfdag. Zijn stoffelijk overschot rust in een praalgraf in de hoofdkerk van de Sociëteit van Jezus: Il Gesù in Rome. Een andere belangrijke barokkerk van de jezuïetenorde in Rome is naar hem vernoemd: de Sant'Ignazio.

Rubens:
Mirakelen van de heilige Ignatius van Loyola

De wijze waarop Ignatius in scènes werd afgebeeld is vanaf het begin bepaald en vastgelegd door sentiment en vormentaal van de late barok en door de propagandistische pogingen de canonisatie in 1622 van de stichter te bewerken. Vandaar dat men koos voor heroïsche momenten zoals visioenen, wonderen en de hem toebedachte apotheose. Een sprekend voorbeeld is het altaarstuk van Rubens in Genua. Het altaarstuk werd vanuit Antwerpen, waar Rubens het schilderde, naar Genua gestuurd en geplaatst in de kapel van de jezuïetenkerk. Het schilderij toont drie specifieke wonderen: de genezing van een baby, een vrouw met een verkromde arm en de genezing van een bezeten vrouw.

Van de duizenden brieven die Ignatius heeft geschreven, zijn er 6.815 bewaard gebleven. Sommige zijn verbazingwekkend actueel. Ik citeer de brief van 17 november 1555: Hoe onthaasten

Brief van 17 november 1555:
Hoe onthaasten

Het lijkt me dat u zou moeten proberen om rustig te doen wat u kan. Maak u niet ongerust over van alles en nog wat, maar laat wat u uit uzelf niet kan volbrengen over aan de goddelijke Voorzienigheid. God houdt van onze redelijke zorg en bekommernis om de taken die we uit plichtsbesef op ons nemen tot een goed einde te brengen. Hij houdt echter niet van angst en gemoedsonrust.

De Heer wil dat we voor onze beperkingen en onze zwakheden steunen op zijn kracht en zijn almacht; dat we geloven dat zijn goedheid de beperktheid van onze mogelijkheden kan aanvullen. Wie talrijke zaken op zich nemen, zelfs met een goede bedoeling, moeten kiezen om enkel te doen wat binnen hun macht ligt, zonder bedroefd te zijn als ze er niet in slagen alles te doen zoals ze zouden willen. Op voorwaarde echter dat ze alles hebben gedaan wat ze als mens kunnen en moeten doen, volgens hun geweten.

Als men bepaalde zaken moet achterwege laten, moet men geduld oefenen, en niet denken dat God van ons vraagt wat we niet kunnen. Hij wil ook niet dat de mens bedroefd zou zijn om zijn beperkingen. Als men God maar behaagt – wat belangrijker is dan de mensen te behagen – is het niet nodig zich bovenmate te vermoeien. Meer nog, wanneer men al gedaan heeft wat men kon, mag men al de rest overlaten aan diegene die de macht heeft alles wat Hij wil te volbrengen.

Dat het de goddelijke Goedheid mag behagen om ons zonder ophouden het licht van de Wijsheid te openbaren, opdat wij duidelijk zouden zien en krachtdadig zouden doen wat Hem welgevallig is, in ons en in de anderen… opdat we uit zijn hand aanvaarden wat Hij ons zendt, waarbij wij als belangrijkst vooropstellen: geduld, nederigheid, gehoorzaamheid en liefdadigheid … Dat Jezus Christus in onze zielen mag zijn met zijn geestelijke gaven! Amen.

Zijn autobiografie verscheen in het Nederlands onder de titel Het verhaal van de pelgrim (1978). Ga naar Website van de Jezuïeten voor meer gegevens over Ignatius van Loyola.