Mariafeesten

15 Augustus
Maria Tenhemelopneming

Jean Fouquet, Getijdenboek voor Etienne Chevalier, Parijs, ca. 1452-60
Perkament, 201 x 148 mm
Chantilly, Musée Condé
Folio XII

Bute meester, Brevier, Cambray, ca. 1275-1300
Perkament, Latijn, 205 x 135 mm (initiaal 35 x 50 mm)
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 76 J 18] Folio 428 recto

Missaal

De Opneming ten Hemel van de heilige Maagd Maria
15 augustus

Op Sint-Pietersplein te Rome heeft paus Pius XII op Allerheiligen 1950 plechtig verklaard: God heeft ons geopenbaard dat de onbevlekte Maagd ook met lichaam en ziel bij Hem in de heerlijkheid is opgenomen.

Vierde dogma

In de loop der eeuwen zijn er vier dogma´s over Maria gedefinieerd:

Theotokos / Godbarende, Moeder van God (Concilie van Efeze, 431).
Aeiparthenos / Altijd-maagd, voor, tijdens en na de geboorte (Eerste Lateraans concilie, 649).
Onbevlekte Ontvangenis ( paus Pius IX, 1854).
Tenhemelopneming met lichaam en ziel (paus Pius XII, 1950).

Het nieuws zal waarschijnlijk in de kerk, en misschien ook op school (ik zat toen in de eerste klas) verteld zijn, maar ik kan me er niets van herinneren. In feite veranderde er weinig: de Tenhemelopneming was al lang (eigenlijk sinds de 6de eeuw) een geloofswaarheid, en 15 augustus was een kerkelijke feestdag.

Legenda aurea

Hoe de tenhemelopneming van de Maagd Maria is gegaan, wordt uiteengezet in een apocrief geschrift dat wordt toegeschreven aan Johannes de evangelist.

[…] De apostelen die Maria droegen, legden haar in het graf en bleven erbij zitten, zoals de Heer bevolen had. Op de derde dag kwam Jezus met een menigte engelen, groette hen en zei: Welke gunst en eer moet Ik nu aan mijn Moeder bewijzen? Ze antwoordden Hem: Heer, het lijkt uw dienaren juist dat U, zoals U na de overwinning op de dood voor eeuwig heerst, ook het schamele lichaam van uw Moeder weer doet opstaan en het een plaats geeft aan uw rechterhand tot in eeuwigheid. Hij stemde daarmee in en dadelijk was de engel Michaël daar en bracht de ziel van Maria voor de Heer. Meteen ging de ziel binnen in Maria’s nietige lichaam, dat glorierijk uit de grafkamer naar buiten trad; en zo werd ze opgenomen in het hemelse bruidsvertrek, vergezeld door een menigte van engelen.

[…] Zij werd volledig, met ziel en lichaam, opgenomen, zoals de kerk eerbiedig gelooft, omdat vele heiligen dit niet alleen beweren, maar zich ook veel moeite getroosten om het met overtuigende argumenten te bewijzen.

Aan het eind van het verhaal verontschuldigt de Voragine zich met te zeggen dat het verhaal apocrief was en niet echt gebeurd, maar dat het niettemin toch waar was.

door engelen
naar de
hemel gedragen

Het lichaam van Maria werd door engelen naar de hemel gedragen; daarom spreekt men van de Tenhemelopneming en niet van de Hemelvaart van Maria.

Christus en Maria zijn de enige wezens waarvan de katholieken geloven dat ze met hun lichaam in de hemel zijn. De protestantse kerken betwisten de tenhemelopneming, omdat ze niet graag gelijke eer aan de moeder en de zoon bewezen zien, en het dogma is een obstakel in de oecumenische beweging. In de kerkelijke traditie van de orthodoxie spreekt men van het Ontslapen van de Moeder Gods; men gelooft dat de Moeder Gods alleen met de ziel ten hemel is opgevaren naar de hemel, en kent er ook geen dogma aan toe. Ook de Oudkatholieke Kerk viert op 15 augustus het hoogfeest van het Ontslapen van de Heilige Maagd Maria.