Heiligen

25 Augustus
Lodewijk IX van Frankrijk

El Greco, Heilige Lodewijk, koning van Frankrijk, met een page, 1592-95
Olieverf op doek, 120 x 96 cm
Parijs, Musée du Louvre

Bible moralisée, Parijs, ca. 1226-34
Perkament, 375 x 262 mm
New York, Pierpont Morgan Library
[Ms. M. 240] Folio 8 recto: bovenste register

Missaal

Lodewijk, Koning en Belijder
Ludovicus IX van Frankrijk / Saint Louis
25 augustus

Vredelievendheid, rechtvaardige goedheid en edelmoedige trouw aan het geloof sieren het bestuur van deze nederige koning, al vonden velen dat niet zeer nuttig voor hun ‘’politiek’’. Hij stierf te Tunis aan de pest, op de tweede kruistocht die hij ondernam.

Stijn
van der
Linden

Lodewijk van Frankrijk (1214-1270), besteeg onder regentschap van zijn moeder op elfjarige leeftijd de Franse troon en huwde als twintigjarige met de veertienjarige Margaretha van Provence. Zij kregen elf kinderen. Lodewijk was een wijze, rechtvaardige en barmhartige koning.

Hij was een van de eersten die toetrad tot de Derde Orde van Sint-Franciscus. Dat hield in dat hij zich in zijn privéleven hield aan de leefregel van de franciscanen. Hij stichtte veel hospitalen en ziekenhuizen, waar hij soms in eigen persoon bij de verpleging kwam helpen.

Hij stichtte de Sorbonne, de universiteit van Parijs, en bouwde de Sainte-Chapelle als een reusachtig reliekschrijn voor de meest ongeloofwaardige relieken. Hij kocht in 1239 de heiligste en kostbaarste reliek in het bezit van het Franse koningshuis, de doornenkroon van Christus, samen met een stukje van het Ware Kruis voor het enorme bedrag van 135.000 ponden van een Venetiaanse zakenman. Tijdens de zesde kruistocht (1248-1250) verwierf hij enkele druppels bloed van Christus, enkele spijkers waarmee Jezus gekruisigd was, een stuk steen van diens graf, de schedel van Johannes de Doper, de stok van de lans waarmee Jezus werd doorstoken, een deel van de zweetdoek van Veronica.

Zijn relieken bevinden zich in Parijs op zijn hart na; dat wordt bewaard in de beroemde kerk van Monreale op Sicilië.

Patronaten

Lodewijk is de patroonheilige van: beeldhouwers, bakkers, behangers, blinden, boekbinders, borstelbinders, bouwvakkers (vanwege de bouw van de Sainte-Chapelle), derde-orde franciscanen, gerechtsdienaren, hoefsmeden, juweliers, kappers, knopenmakers, kooplieden, metselaars, pelgrims, steenhouwers, soldaten, stukadoors, timmerlieden, vissers en wevers; van het Franse koningshuis en van de wetenschap. Aangeroepen tegen blindheid, oorziekten en de pest (waaraan hij zelf bezweken zou zijn).

Bible
moralisée

Deze Bible moralisée in drie volumes, ook wel de Bijbel van de Heilige Lodewijk of de Rijke Bijbel van Toledo genoemd, werd in Parijs vervaardigd tussen 1226 en 1234 in opdracht van Blanche van Castilië voor haar zoon Lodewijk IX van Frankrijk. Het manuscript zou gediend hebben voor de opvoeding van de jonge koning. Het wordt sedert meer dan acht eeuwen bewaard in de Cathedral Primada in Toledo.

Een fragment ervan, met signatuur M240, bevindt zich in de Pierpont Morgan Library in New York. Op folio 8 recto vinden we een visueel colofon. De bladzijde is horizontaal in tweeën verdeeld door een architectonisch kader. In het bovenste gedeelte zien we een koningin, Blanche van Castilië, die iets lijkt uit te leggen aan haar zoon Lodewijk IX, later de Heilige genoemd. Sommige kunsthistorici zijn van oordeel dat het manuscript gemaakt werd als een huwelijksgeschenk voor de twintigjarige Lodewijk en zijn veertienjarige bruid Marguerite de Provence.