Heiligen

19 September
Januarius

Louis Finson, San Gennaro, 1610-12
Olieverf op doek, 126, 4 x 92,4 cm
Pennsylvania State University, Palmer Museum

Luca Giordano, San Gennaro bevrijdt Napels van de pest, ca. 1660
Olieverf op doek, 400 x 315 cm
Napels, Santa Maria del Pianto

Missaal

Januarius, Bisschop en Martelaar
en zijn 19 september

Omstreeks 305 werd deze bisschop van Beneventum met zijn diaken Festus, zijn lezer Desiderius en nog enkele andere kristenen voor de wilde dieren geworpen. Toen deze hen niet deerden, werden de Martelaars onthoofd. De stad Napels is nog telkenjare getuige van het vloeibaar worden van een weinig bloed van de heilige bisschop.

Stijn
van der
Linden

Januarius van Benevento. Ook Januarius van Napels genoemd.

De eerste bisschop van Beneventum (nu Benevento) stierf de marteldood met de burger Acutius, lector Desiderius, de burger Eutychus, zijn diaken Festus, Proculus, diaken van Puteoli en diaken Socius van de kerk van Misenum. Hij werd in een gloeiende oven gegooid, maar dat deerde hem niet. Toen werd hij onthoofd. Zijn onthoofding is in de kunst vaker afgebeeld dan zijn verbranding, zijn relieken werden in 1497 overgebracht naar de kathedraal San Gennaro van Napels waar nu zijn gebeente en bloed worden bewaard.

Miracolo
di
San Gennaro

Drie keer per jaar gebeurt hier in de San Gennarokapel op de zaterdag voor de eerste zondag van mei (dag van zijn translatie), 19 september en 16 december het bloedwonder. Door te schudden wordt de inhoud van de twee ampullen met Januarius’ gestolde bloed vloeibaar. De kerk heeft nog geen toestemming gegeven de inhoud wetenschappelijk te onderzoeken en heeft het wonder ook nog niet officieel erkend. Het uitblijven van het wonder gaat gepaard met rampen, zoals in 1939 toen de oorlog uitbrak, en in 1990 toen Italië het wereldkampioenschap voetbal verloor!

Romeins martelaarsboek

19 September Te Pozzuóli, in Campánië, de Martelaren Januárius, Bisschop van de stad Benevénto, met zijn Diaken Festus en de Lector Desidérius; Sosius, Diaken van de kerk van Miséno; Próculus, Diaken van Pozzuéli; Eutychius en Acútius. Zij allen werden, na boeien en kerker verduurd te hebben, onthoofd, onder keizer Diocletiánus. Het lichaam van de Januárius werd naar Napels overgebracht en in de kerk eervol begraven.

Patronaten
&
Iconografie

Patroonheilige van Benevento en Napels, van goudsmeden (vanwege de gloeiende oven). Aangeroepen tegen uitbarstingen van de Vesuvius. Zijn sterfdag wordt in Napels uitbundig gevierd, ondermeer omdat hij de Napolitanen nog eeuwenlang zou hebben beschermd tegen de pest en uitbarstingen van de Vesuvius (o.a. op 16 december 1631) en vooral het ‘miracolo di San Gennaro’.

De vroegste afbeeldingen tonen hem in orante houding in tunica en nimbus. Later vooral als bisschop. Hij staat dan meestal biddend boven de vlammen van de uitgebarsten vulkaan Vesuvius. Soms met een boek waarop de ampullen met het wonderbaarlijke bloed staan. Vaak wordt hij vergezeld door een of meerdere gezellen.

Louis Finson

Op een schilderij van de Vlaamse barokschilder Louis Finson, ook Ludovicus Finsonius genoemd, zien we op de voorgrond de twee ampullen met het bloed van de heilige Januarius (Gennaro in het Italiaans). Zijn schedel wordt bewaard in de schatkamer van de kathedraal. Finson heeft zijn afgehakte hoofd afgebeeld. de iconografie doet denken aan de afbeeldingen van Johannes in disco, de voorstelling van het afgehakte hoofd van Johannes de Doper.

Luca Giordano

De Napolitaanse schilder Luca Giordano schilderde dit grote doek in opdracht van de onderkoning na de enorme pestepidemie die duurde van 1656 tot 1658 en bijna zestig procent van de bevolking van Napels het leven kostte. Met dit schilderij groeide Giordano uit tot de meest invloedrijke kunstenaar van de Napolitaanse School.