Heiligen

6 Oktober
Bruno van Keulen

Gebroeders van Limburg, Belles Heures de Jean, duc de Berry, 1405 – 1409
Tempera en goud op perkament, 239 x 168 mm
New York, Metropolitan Museum of Art
Folio 97 verso: La Grande Chartreuse

Nicolas Mignard, Heilige Bruno biddend in de woestijn, 1638
Olieverf op paneel, 220 x 145 cm
Avignon, Musée Calvet

Missaal

Bruno, Belijder
6 oktober

Van adellijke Keulse afkomst, ging Bruno bij Grenoble in Frankrijk een klooster stichten., waaruit later de strenge kartuizerij ontstond. Stilzwijgen, eenzaamheid en boete is het leven van deze orde.

La Grande
Chartreuse

Dit huis dat met recht de naam ‘Chartreuse’ draagt, is gelegen te midden der bergketenen van Bourgondië, luidt het onderschrift bij deze miniatuur in de Belles Heures de Jean, duc de Berry.

Millard
Meiss

Het oorspronkelijke gebouw werd in 1371 door een grote brand verwoest en aan de herbouw werd bijgedragen door de koning, de prinsen van koninklijken bloede en de 550 van hieruit gestichte karthuizerkloosters. Het hoofdgebouw is waarschijnlijk geen afbeelding van La Grande Chartreuse, maar wel typisch voor een kartuizerklooster waar iedere monnik een eigen cel had die uitzag op een binnenhof. We weten verder dat de Duc de Berry een der beschermheren was van de Chartreuse de Vauvert te Parijs; hij bouwde er een kapel voor de reliekschrijn met het hoofd van zijn patroonheilige, Johannes de Doper.

De eenheid van de miniatuur wordt verstoord door de naar verhouding veel te grote kerk en de gebrekkige weergave van het perspectief. De bruine arenden op de bergtoppen versterken de indruk van woestheid en verlatenheid, en inderdaad staat de Grande Chartreuse nog steeds bekend als ‘le desert’ (de woestenij). Op de torenspits zien we een witte vogel, misschien een zwaan, het embleem van de hertog.

De enige menselijke figuren zijn vier lekenbroeders of ‘donates’ van wie er drie aan het vissen zijn met net of hengel. Dit is geen vrijetijdsbesteding, want de regel der karthuizer orde verbiedt weliswaar het eten van vlees, maar vis is voor bepaalde gelegenheden toegestaan en mag dan zelfs, bv voor een zieke monnik, gekocht worden.

Tussen de beide meertjes bevindt zich een houten afscheiding die veel weg heeft van een sluis.

Alban
Butler

Onmiddellijk bouwden Bruno en zijn zes metgezellen er een kapel en heel kleine cellen. Zo ontstond de orde der kartuizers. De eerbiedwaardige Petrus schrijft over hen: ‘Hun pij is armoediger dan die van andere monniken. Ze vasten bijna voortdurend. Ze zijn steeds aan het bidden, lezen en aan het werk, dat voornamelijk bestaat uit het overschrijven van boeken.’ Deze levenswijze volgden ze zonder dat er een leer voor was opgeschreven.

Stijn
van der
Linden

ca 1032 Keulen – 6 oktober Certosa di San Stefano, La Torre (Calabrië)
Ook Bruno van Keulen genoemd.
Studeerde in Reims en Parijs, werd kanunnik in Keulen en spoedig daarna hoofd van de domschool in Reims, waar de latere paus Urbanus zijn leerling en aartsdiaken van zijn kerk in Reims werd. Werd bisschop van Grenoble en in 1080 benoemde Gregorius VII hem tot aartsbisschop van Reims, maar hij moest wijken voor de kandidaat van de koning en werd in 1083 benedictijn in Molesmes. In 1084 werd hij door bisschop St Hugo van Grenoble naar de Grande Chartreuse gezonden. Hier ontstond de eerste kartuize (certosa) en de orde der kartuizers.
Sinds ca 1850 brouwen de kartuizerbroeders hier de befaamde kruidenlikeur Chartreuse.
Paus Urbanus II koos Bruno tot zijn belangrijkste adviseur. In Zuid-Italië schonk hertog Roger van Apulië hem het gebied La Torre waar hij een tweede kartuize stichtte: San Stefano in Bosco.
Heiligverklaard in 1623.

Patronaten
&
Iconografie

Patroonheilige van Keulen en de Kerkelijke Staat. Aangeroepen tegen de pest.
Pas vanaf zijn canonisatie afgebeeld en in ieder geval nooit voor de vijftiende eeuw. Altijd in wit habijt van de kartuizers en zonder attribuut dat bewijst dat hij abt was.

Vijftien jaar na de heiligverklaring van Bruno schilderde Nicolas Mignard, bijgenaamd Mignard d’Avignon, dit grote doek Heilige Bruno biddend in de woestijn, (ook Extase van de heilige Bruno genoemd) in opdracht van de monniken van het kartuizerklooster in Parijs.