Heiligen

13 November
Livinus

(Hubert en) Jan van Eyck, Polyptiek van het Lam Gods, 1427-1432
Olieverf op paneel, 373 x 520 cm
Middengedeelte: 375 x 260 cm, inclusief nieuwe lijst
Zijluiken: 375 x 130 cm, inclusief originele lijsten
Gent, Sint-Baafskathedraal
Middenpaneel: Martelaren:
Livinus met de tong in een nijptang

Gerard Horenbout, De heilige Livinus,
ca. 1500
Olieverf op paneel, 47,8 x 33,4 cm
Aken, Suermondt-Ludwig Museum

Peter Paul Rubens, Marteldood van Livinus, 1633
Olieverf op doek, 455 x 347 cm
Brussel, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten
Koninklijk Museum voor Schone Kunsten

Dit jubileumboek is een initiatief van de Oud-studentenbond en het hoger instituut Sint-Lieven (1995)

Missaal

Gedachtenis van de H. Libwien
Bisdom Mechelen en Gent
13 november (eigenlijk 12)

Stijn
van der
Linden

Ierland – ca 657 Sint-Lievens-Esse

Edelman, priester gewijd door St Augustinus van Canterbury en kwam als missionaris naar Brabant. De ‘apostel van Brabant en Vlaanderen’ stierf de marteldood: zijn tong werd aan de honden gevoerd en ten slotte werd hij vermoord.

Zijn relieken rusten in een schrijn in de St-Baafskathedraal te Gent. Een bron in Sint-Lievens-Houtem is ontsprongen onder zijn staf. Op zijn feestdag is hier de paardenmarkt, alsmede de St-Lievensbedevaart.

Pas in ca 1050 verscheen zijn legendarische Vita, geschreven door monniken van de St-Baafsabdij. Livinus is mogelijke dezelfde als Lebuinus van Deventer die op dezelfde dag wordt herdacht.

Heiligen.net

Heiligen.net beweert juist het tegenovergestelde: Hij is waarschijnlijk niet dezelfde als Lebuïnus van Deventer († 780; feest 12 november), zoals wel eens wordt verondersteld.

Romeins martelaarsboek

12 November
Te Essche, in België, de Bisschop Livinus, Martelaar. Nadat hij zeer vele tot het geloof van Christus bekeerd had, werd hij door de heidenen vermoord. Zijn lichaam echter werd later naar Gent overgebracht.

Patronaten
&
Iconografie

Hij wordt vereerd als apostel van Vlaanderen en als patroonheilige van de stad Gent, van Sint-Lievens-Houtem en van Sint-Lievens-Esse (gemeente Herzele). In de Zeeuwse plaats Zierikzee staat nog altijd de Lievenstoren.

Hij wordt afgebeeld als bisschop met in zijn rechterhand een tang waarin zijn uitgerukte tong zit. (Lam Godsretabel in Gent en paneelschildering van Gerard Horenbout in Aken).Soms met een zwaard waarmee zijn handen en voeten werden afgesneden.

Het bekendste schilderij met de Marteldood van Livinus is dit enorme doek van Rubens, tegenwoordig in het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten in Brussel. Rubens plaatst de scène met de tong die gevoerd wordt aan de honden op de voorgrond. God strafte de rovers met een vernietigende bliksemstraal.

Paul Verheyen

In 1633 herdachten de jezuïeten in Gent dat Livinus daar duizend jaar eerder was aangekomen. Er werd flink veel geld uitgetrokken voor decoraties van de naar hem genoemde kerk. Rubens kreeg de opdracht voor het schilderen van de marteling van Livinus op een kolossaal groot doek bestemd voor het hoofdaltaar. Dat juist deze martelaarsscène werd gekozen kwam waarschijnlijk door de contrareformatie van de jezuïeten. De katholieken hadden weinig moeite aan te nemen dat met de door God gestrafte rovers de calvinisten waren bedoeld.

Terzijde:
Brouwerijschool
Sint-Lieven

Zonder Sint-Lieven zouden we nooit in Nederland terecht gekomen zijn. Ik bedoel daarmee niet de heilige Livinus, maar de Gentse Brouwerijschool, opgericht in 1892.