Heiligen

24 November
Johannes van het Kruis

Willem Aerts, Johannes van het Kruis
Katholieke illustratie, 1933
Uit de collectie van mijn tante Suzanne. Foto: M. Coen
NRC Cultureel Supplement Literair, 13 december 1991.

Missaal

Johannes van het Kruis. Belijder en Kerkleraar
24 november

Deze vervolgde, gevangene, lichamelijk verzwakte en in de ziel beproefde karmeliet, is juist de grote leraar geworden van het lijden en de verstokenheid van alle geestelijke troost. Hij stierf in Spanje in 1591.

Stijn
van der
Linden

24 juni 1542 Fontiveros(bij Salamanca) – 14 december 1591 Ubeda (prov. Jaén)
Juan de la Cruz, Juan de Santa Maria de Tepes was de zoon van een wever, verzorgde zieken in Medina del Campo, werd in 1563 karmeliet en studeerde in Salamanca. Vanaf 1568 volgde hij St Theresia van Ávila en hervormde zijn orde zoals zij de vrouwelijke tak had hervormd. In 1574 kwam hij met St Theresia nar Segovia en droeg hier de eerste mis op in het door haar gestichte klooster van ongeschoeide karmelietessen. Stichtte het eerste klooster voor ongeschoeide karmelieten in Duruelo en veranderde zijn naam in Johannes van het Kruis. In 1586 stichtte hij buiten Segovia een mannenklooster van ongeschoeide karmelieten en was hier van 1588 toe 1591 prior. Zijn pogingen om de orde te hervormen ondervonden veel weerstand en onbegrip en hij werd zelfs gevangengezet in Toledo (1577).

Hij was naast priester ook dichter, mysticus en theoloog. Zijn mystieke werken La subida del Monte Carmelo (De bestijging van de berg Karmel), La noche oscura del alma (De donkere nacht van de ziel) en La llama de amor (De vlam der liefde), bestudeerd en vereerd door de latere paus Johannes Paulus II, vormen hoogtepunten in de katholieke mystiek.

Evenals bovengenoemde werken werd ook zijn theologisch hoofdwerk Cántico Espiritual (Geestelijke lofzang), een samenspraak tussen de ziel en Christus, geïnspireerd op het Hooglied, pas na zijn dood gepubliceerd.

Bij zijn dood zag men zijn ziel opstijgen in de vorm van een vurige aardbol in het klooster van de ongeschoeide karmelieten (Carmelitas descalzes). Werd bijgezet in Segovia, waar zijn lichaam nu rust in een praalgraf. Heiligverklaard in 1726 en in 1926 door paus Pius XI tot kerkleraar uitgeroepen met als eretitel ‘doctor van de mystieken’.

Patronaten
&
Iconografie

met dank aan
Louis Goosen

Patroonheilige van Segovia en mystici.

Hij moet volgens zijn biografen een klein mannetje geweest zijn, met fraaie trekken en elegante gebaren. Hij was een dichter, introvert, en als asceet zo streng dat Teresa er de spot mee dreef. Van hem vervaardigde portretten uit de 16e eeuw, in een vijftal Spaanse karmelietenkloosters bewaard, tonen meestal een wat bolrond gezicht met brandend starende, naar binnen gerichte ogen. Op deze en latere afbeeldingen draagt hij het ordekleed der karmelieten. Zijn attributen zijn een boek of meerdere boeken (zijn geschriften), een kruis, ganzeveer (de auteur), soms een duif aan de schouder (inspiratie), een enkele maal een lelie (zuiverheid) of ketenen (gevangenschap).

In 1991, ter gelegenheid van de herdenking van het overlijden van Johannes van het Kruis, vond in de Nieuwe kerk in Amsterdam een tentoonstelling plaats Fuente, Juan de la Cruz (1591- 1991). In dat jaar verscheen ook een nieuwe vertaling van zijn poëzie.

NRC Cultureel Supplement Literair publiceerde op 13 december 1991 een artikel van H.M. van den Brink met als titel Een heilige voor intellectuelen

noche oscura

De mooiste tekst van Johannes van het Kruis (ik noem hem altijd Juan de la Cruz) vind ik de beginregels van Noche oscura del alma / Het gedicht van de nacht:
En una noche oscura,
con ansias en amores inflamada,

In een nacht, aardedonker,
in brand geraakt en radeloos van liefde,


18

Reageren op deze Blog

Reacties op deze Blog zijn zeer welkom. Wel worden alle reacties gemodereerd en worden dus pas getoond na acceptatie. Bij reacties wordt uitsluitend uw naam getoond. Verdere gegevens worden nooit gedeeld.

Categorieën

Blog categorieën