Heiligen

3 Februari
Blasius

Gebedenboek Maria van Gelre, Arnhem (tekst) en Nijmegen (illuminatie), ca. 1415
Perkament, Nederrrijns, 185 x 135 mm
Berlijn, SBB-PK Ms. Germ. Qu.42]
Folio 166 recto: Agatha, Blasius en Dorothea

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië

Richart de Monbaston, Légende dorée, Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Parijs, Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 65 verso

Getijdenboek van Catharina van Kleef, ca. 1440
Tempera en goud op perkament, Latijn, 192 x 130 mm
New York, The Pierpont Morgan Library
Morgan 264

Jean Le Tavernier,
Getijdenboek van Filips de Goede, 1450-1460 Perkament, Latijn en Frans, 268 x 178 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[76 F 2] Folio 260 recto: Blasius

Franz Ittenbach, H. Blasius, 1854-59
Papier, bidprentje
Wenen, Österreichisches Volkskundemuseum

Missaal

H. Blasius, Bisschop en Martelaar
3 februari

Deze Bisschop van Sebaste in Armenië wordt aangeroepen tegen de keelpijn.

Legenda
aurea

Blasius was een toonbeeld van zachtmoedigheid en heiligheid; daarom kozen de christenen in Sebaste, een stad in Cappadocië, hem tot hun bisschop. Nadat hij het bisschopsambt had aanvaard, trok hij zich vanwege de vervolging door Diocletianus terug in een grot en leefde daar als een kluizenaar. vogels brachten hem voedsel en gingen pas weg nadat hij hun zegenend de hand had opgelegd. Als ze ziek waren, kwamen ze dadelijk naar hem toe en keerden gezond terug.
[…] Een vrouw legde haar stervende zoon, bij wie een visgraat in zijn keel was blijven steken, aan zijn voeten en vroeg onder tranen om zijn genezing. Sint Blasius legde hem de hand op en bad dat deze jongen, en allen die in zijn naam iets vroegen, het geschenk van hun gezondheid mochten terugkrijgen. En terstond werd hij genezen.
[…] Hierna liet de stadhouder hem uit de kerker halen, maar omdat hij hem niet tot de dienst van de goden kon overhalen, gaf hij bevel hem aan een balk te hangen, zijn vlees met ijzeren kammen open te rijten en hem dan weer naar zijn gevangenis te brengen.
[…] De stadhouder zei tegen hem: ‘Bent u vastbesloten de goden niet te aanbidden?’ Blasius antwoordde: ‘Weet, ongelukkige, dat ik een dienaar ben van Christus en geen demonen aanbid.’ Terstond gaf de stadhouder bevel hem te onthoofden. Blasius van zijn kant bad tot de Heer dat al wie zijn bescherming zou inroepen vanwege keelpijn of welke andere ziekte dan ook, verhoord zou worden. En zie, er kwam een stem uit de hemel tot hem dat het zou gebeuren zoals hij had gebeden. En zo werd hij samen met de twee kinderen onthoofd, omstreeks het jaar des Heren 287.

Romeins martelaarsboek

3 Februari Te Sebaste, in Arménië, het lijden van Bisschop Blásius, Martelaar. Hij verrichtte vele wonderen en werd onder de landvoogd Agricoláüs, na een langdurige geseling, aan een houten paal opgehangen, waarbij men zijn vlees met ijzeren kammen vaneen scheurde. Vervolgens wierp men hem in een vunzige kerker, daarna werd hij in een put gedompeld, waar hij echter ongedeerd uitkwam. Ten laatste is hij, op bevel van dezelfde rechter, tegelijk met twee knapen onthoofd. Vóór hem echter zijn zeven vrouwen, die bloeddruppels opvingen, welke tijdens de foltering uit het lichaam van deze martelaar vloeiden en die daarom als christenen herkend werden, na wrede martelingen, met het zwaard omgebracht.

Patronaten
&
Iconografie

Blasius is de patroonheilige van onder meer: artsen, wolhandelaars en vlasbewerkers, kaarsenmakers, musici met blaasinstrumenten (in het volksgeloof werd een link gelegd tussen zijn naam en het woord ‘blazen’). Blasius werd aanroepen tegen blaasziekten (zijn naam), angina, keelontsteking en keelpijn, huidontstekingen ‘die blazen geven’ en nog veel meer kwalen.

Zijn bekendste attribuut is een wolkam omdat beulen met ijzeren kammen het vlees van zijn beenderen trokken. Hij wordt ook afgebeeld met een toorts, een kaars of twee gekruiste kaarsen, verwijzend naar het wonder dat hij verrichtte op weg naar de plek waar hij gemarteld en gedood zou worden. Hij redde toen een jongetje dat bijna stikte in een visgraat.

Blasiuszegen

De wonderbaarlijke genezing van het jongetje met de doorgeslikte visgraat ligt aan de basis van de zogeheten Blasiuszegen. Op 3 februari komen de gelovigen in de kerk naar voren; de priester houdt bij elk twee - al of niet brandende – in Andreasvorm gekruiste kaarsen voor de keel en spreekt het volgende gebed uit: 'Door de voorspraak van de heilige bisschop en martelaar Blasius, moge God u bevrijden van keelziekten en alle andere kwaad. In de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest'