Heiligen

14 Februari
Valentinus

De houtsnede is afkomstig uit de incunabel getiteld Legendario di Sancti historisato, uitgegeven in 1492 door Manfredo Bonelli in Venetië .

Linksboven zien we hoe de priester Valentinus de blinde dochter van de prefect geneest. Rechtsonder wordt zijn marteldood afgebeeld: eerst krijgt hij een reeks stokslagen (?) toegediend, daarna wordt hij onthoofd.

Breviarium Grimani, Gent-Brugge, 1510-1520
Perkament, Latijn, 230 x 290 mm
Venetië, Biblioteca Marciana
Folio 404 verso: Toen liet de keizer Valentinus martelen en door het zwaard onthoofden, omstreeks het jaar des Heren 280.

Heilige Valentinus, priester en martelaar
(Te Rome omstreeks 269)
14 februari

Legenda
aurea

Valentinus was een eerbiedwaardig priester. Keizer Claudius ontbood hem bij zich en vroeg hem: ‘Wat is dat, Valentinus? Waarom wilt u niet onze vriendschap genieten door onze goden te aanbidden en uw ijdele bijgeloof af te zweren? Valentinus antwoordde: “Als u Gods genade zou kennen, zou u dat niet zeggen. […] Naar waarheid is Christus de enige God, als u in hem gelooft zal uw ziel gered worden, het rijk zal welvaart kennen en op al uw vijanden zal u de overwinning toevallen.’ Toen zei de prefect: ’De keizer heeft zich laten verleiden. Hoe kunnen we opgeven waaraan we van kinds af hebben vastgehouden?’

Toen sloeg de stemming van Claudius weer om, en Valentinus werd onder bewaking gesteld van een hooggeplaatst persoon. De prefect zei tegen hem: ‘Het valt me op dat u zegt dat Christus het licht is. Daarom, als Hij het licht teruggeeft aan mijn dochter, die al heel lang blind is, zal ik alles doen wat u me opdraagt.’ Toen bad Valentinus en gaf het blinde meisje het licht terug en bekeerde alle mensen van zijn huis.

Toen liet de keizer Valentinus onthoofden, omstreeks het jaar des Heren 280.

Romeins
martelaarsboek

14 Februari Te Rome, aan de Via Flaminia, de geboortedag van Priester Valentinus, Martelaar. Na vele tekenen van genezingen en wetenschap, werd hij, onder keizer Cláudius, met stokken geslagen en onthoofd.

Te Terni Bisschop Valentinus, Martelaar. Na een langdurige geseling werd hij in de kerker geworpen en, daar hij onverzettelijk bleef, eindelijk op bevel van de stadsprefect Plácidus, in het holle van de nacht, uit de gevangenis gehaald en onthoofd.

Valentinus
van
Rome en Terni

Aan het eind van de vijfde eeuw, in 496 om precies te zijn, riep paus Gelasius I 14 februari uit tot de dag van de heilige Valentijn. 14 februari was de vermoedelijke sterfdag van twee verschillende heiligen met de naam Valentinus: Valentinus van Rome en Valentinus van Terni. In de tijd van paus Gelasius was er echter geen enkel biografisch gegeven meer over deze heiligen bekend. Sint-Valentijn werd genoemd als iemand "die terecht door mensen wordt vereerd, maar wiens daden slechts aan God bekend zijn".

Patronaten
&
Iconografie

Valentijn is de beschermheilige van imkers, verliefden en verloofden. Hij wordt aanroepen voor een gelukkig huwelijk.

De oorsprong van de viering van Valentijnsdag als een feest van de romantische liefde wordt gezocht in twee versregels van de Engelse dichter Geoffrey Chaucer in zijn Parliament of Fowls (ca. 1380-1382):

For this was on seynt Volantynys day
Whan euery bryd comyth there to chese his mate
(Want dit was op Sint-Valentijnsdag als elke vogel daar zijn maatje komt kiezen)

Valentijn is commercie geworden

Heiligennet geeft de volgende uitleg: Vóór de verspreiding van het christendom vierde men onder de Noord-Europese en vooral de Angelsaksische volkeren een vruchtbaarheidsfeest. Men geloofde namelijk dat op de 14de februari de vogeltjes voor het eerst met elkaar paarden. Daaruit ontwikkelde zich het gebruik om jongens en meisjes op de vooravond van die dag lootjes te laten trekken. De winnaars waren voor een jaar met elkaar verbonden. Toen het christendom zich over deze streken verspreidde, bleef dat oude gebruik in stand; het werd verbonden met de naam van de heilige die op deze dag werd gevierd: Valentinus. Vanaf dat moment noemde men de winnaars van het loterijspelletje 'Valentijn en Valentine'. Ook degenen die elkaar voor het eerst op deze dag ontmoetten en verliefd werden, kregen deze benaming.

De tegenwoordige gewoonte om aan iemand die je graag mag, een aardigheidje te geven of een Valentijnskaart te sturen, is een afzwakking van dit oorspronkelijke gebruik. Valentijn is commercie geworden.