Agatha van Catania, maagd en martelares
Feestdag: 5 februari

Toen beval Quintianus in zijn woede een van haar borsten om te draaien en die pas na een heel lange foltering af te snijden. Agatha zei hem: ‘Goddeloze, wrede en afschuwelijke tiran, schaamt u zich niet bij een vrouw weg te snijden waaraan u zelf bij uw moeder hebt gezogen? De stadhouder liet haar in de kerker opsluiten; artsen verbood hij de toegang en niemand mocht haar brood of water brengen.

En zie, rond middernacht kwam er een oude man bij haar. Hij had allerlei geneesmiddelen bij zich en zei tegen haar: Ik was erbij toen je dit werd aangedaan en ik heb gezien dat jouw borst weer genezen kan worden. […] Glimlachend zei de man: Ik ben zijn apostel en Hijzelf (Chris-tus) heeft mij naar je toegestuurd. Weet dat je in Zijn naam genezen bent. En terwijl de heilige Agatha op haar knieën neerviel en dank zei, merkte ze dat ze helemaal genezen was en dat haar borst weer op de oude plaats was hersteld.

Agatha van Catania staat links op de miniatuur in het Getijdenboek van Maria van Gelre. In het midden staat Blasius, en de jonge maagd rechts is Dorothea van Caesarea (feestdag 6 februari).

Omwille van haar christelijke geloof weigerde Agatha een huwelijk. Daarop onderging zij zware folteringen, waaronder het afsnijden van haar borsten. Een engel – in een andere versie de apostel Petrus - genas de wonden, en daarna werd ze naakt over brandende kolen gemengd met potscherven, gesleept tot ze stierf. In deze miniatuur draagt zij een tang met een afgesneden borst. Zo wordt zij ook afgebeeld in het Getijdenboek van Catharina van Kleef.

Gezien de vele expliciete voorstellingen bestond in de middeleeuwen weinig terughoudendheid om deze gruwelijke scène af te beelden.

Wat er ook voor verschrikkelijks met ze gebeurt, de heiligen in het Getijdenboek van Filips de Goede blijven er uitzien als elegante jonkvrouwen of – in het geval van mannelijke heiligen – rijk geklede edellieden.

De initiaal D in een Antifonarium (Koorboek) voor het Hospitaal van Santa Maria della Scala in Siena illustreert het antwoordvers van het gebed voor de Metten op het feest van de heilige Agatha Dum torqueretua beata Agatha (Terwijl de zalige Agatha gemarteld werd).

Omdat op haar feestdag eens de Etna uitbarstte en men de lavastroom kon stoppen door Agatha’s sluier ervoor te houden, werd zij aangeroepen tegen vulkaanuitbarstingen, aardbevingen en brand. Verder ook tegen borstziekten, kanker, pest en hongersnood.

Zij is de beschermster van de klokkengieters (omdat klokken op vrouwenborsten lijken), hoogovenwerkers, bakkers (men hield de borsten op de schotel voor broden), glasblazers, edelsmeden, juweliers, brandweerlieden en alle beroepen die met vuur te maken hebben.

Haar relieken bevinden zich in de dom van Catania. Haar naam is opgenomen in alle Latijnse en Griekse martelaarsgeschiedenissen.