Heiligen
1 Mei
Filippus & Jacobus, apostelen
Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 114 verso
Tempera en goud op perkament
Latijn, 192 x 130 mm
New York, The Pierpont Morgan Library
Morgan 226
Perkament, Latijn, 132 x 100 mm
Oxford, Bodleian Library
[MS LAUD MISC 7] Folio 166 recto
Noord-Nederland, ca. 1390-1400
Perkamenten rol, 1311 x 49 mm
Ingekleurde pentekeningen
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 130 E 26] Mei
Parijs, 1348
Perkament, Frans, 450 x 310 mm
Bibliothèque nationale de France
[ms. Fr 214] Folio 115 verso
Perkament, Latijn, 90 x 65 mm
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 135 J 10] Folio 105 recto
Oudenaarde, 1454
Perkament, 270 x 190 mm
Latijn en Frans
Den Haag, Koninklijke Bibliotheek
[KB, 76 F 2] Folio 252 recto
Missaal:
Filippus & Jacobus, apostelen
1 mei (omdat hun relieken samen op 1 mei in een onbekend jaar werden overgebracht naar de Twaalf-Apostelenkerk te Rome.)
Filippus heeft ons van Jezus, bij de afscheidsrede, de diepe waarheid laten vernemen over de eenheid van Zoon en Vader; bij de palmintrede had hij de heidenen tot Jezus gevoerd.
Legenda
aurea
De apostel Filippus werd, nadat hij twintig jaar overal in Scythië het geloof had verkondigd, door de heidenen gevangen genomen, die hem wilden dwingen te offeren aan het beeld van Mars. Toen kwam er plotseling een reusachtige draak van onder het voetstuk van het beeld tevoorschijn. Hij doodde de zoon van de hogepriester, bracht de twee tribunen om van wie de dienaren Filippus geketend hielden en besmette de anderen met zijn stinkende adem. […] Toen sommeerde Filippus de draak naar een onbewoonde streek te gaan, zodat hij niemand kwaad zou kunnen doen. Daarop genas Filippus alle zieken en verkreeg voor de genoemde drie doden de weldaad van het leven.
[…] Zeven dagen voor zijn heengaan riep Filippus alle bisschoppen en priesters bij zich en zei: De komende zeven dagen heeft de Heer mij nog gegeven om u te vermanen. Hij was toen zevenentachtig jaar oud. Hierna grepen de ongelovigen hem en sloegen hem aan het kruis, precies zoals zijn meester, die hij verkondigde. Zo ging hij over naar de Heer en voltooide zijn leven in een zalige dood.
De Voragine vertelt dat Filippus gekruisigd werd precies zoals zijn meester.Volgens andere legenden werd hij gekruisigd met het hoofd naar beneden.
Patronaten
&
Iconografie
Filippus wordt afgebeeld met een kruisstaf in de hand. Volgens een legende verrichtte hij wonderen terwijl hij een kruis in zijn hand hield. Hij is de patroonheilige van banket- en pasteibakkers, hoedenmakers, lakenvollers, marskramers en winkeliers. Omdat hun feest op dezelfde dag valt, deelt hij de meeste van deze patronaten met Jacobus de Mindere.
In de Utrechtse Kalender staan de kopjes van Filippus en Jacobus op de eerste dag van de maand.
Missaal:
Jakobus
Jakobus, bisschop van Jeruzalem en bloedverwant van Jezus, stond in hoog aanzien om zijn streng leven, en schreef een brief, waarin hij, onder ingeving van de Heilige Geest, sterk benadrukt de noodzakelijkheid van de daden naast het geloof.
Legenda
aurea:
Jacobus
Deze apostel Jacobus wordt Jacobus van Alfeüs genoemd, Jacobus de broer van de Heer, Jacobus de mindere en Jacobus de rechtvaardige. Hij wordt de broer van de Heer genoemd omdat hij, naar verluidt, sprekend op hem leek, zo sprekend zelfs dat de meesten hen niet van elkaar konden onderscheiden. Daarom kregen de joden, toen ze Christus gevangen gingen nemen, van judas een teken van de kus. Want Judas kon Christus en Jacobus het beste uit elkaar houden, omdat hij tot hun kring behoorde.
[…] Want hij wordt niet de broer van de Heer genoemd omdat hij de zoon was van Jozef, de bruidegom van Maria, bij een andere vrouw, zoals sommigen hebben beweerd, maar omdat hij de zoon was van Maria, de dochter van Cleofas. […] Hij wordt ook Jacobus de mindere genoemd, om hem te onderscheiden van Jacobus van Zebedeus. Want al was hij eerder geboren, hij werd later geroepen.Er wordt ook gezegd dat hij als eerste van de apostelen de mis heeft opgedragen. Want om zijn uitzonderlijke heiligheid gaven de apostelen hem de eer dat hij na de hemelvaart des heren als eerste van hen in Jeruzalem de mis mocht opdragen. De miniaturist van de Légende dorée heeft deze gebeurtenis afgebeeld.
Patronaten
&
Iconografie
Jacobus wordt – zoals alle apostelen – blootsvoets afgebeeld. Hij heeft het werktuig waarmee hij werd doodgeslagen, een vollersknuppel in de vorm van een gebogen knots, in de hand. Ook een boek (of een schriftrol) komt voor.
Twee voorbeelden uit de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag: Jacobus in een zeer eenvoudig, piepklein getijdenboekje ( de miniatuur meet 29 x 24 mm), en een grisaille afbeelding van de hand van Jean le Tavernier, in het luxueuze getijdenboek van de Bourgondische hertog, Filips de Goede.
68
Recente Blogs
Categorieën
Nieuwsbrief
Neem een gratis abonnement op de nieuwsbrief en ontvang een dagelijkse update!.
